Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26
Devanagari script
विश्वामित्र उवाच । सर्वेषामेव तीर्थानां श्रूयते च समाश्रयः । तत्कथं वेद्मि तीर्थेश त्वामत्रैव व्यवस्थितम्
Transliteration
viśvāmitra uvāca | sarveṣāmeva tīrthānāṃ śrūyate ca samāśrayaḥ | tatkathaṃ vedmi tīrtheśa tvāmatraiva vyavasthitam
Translation
وشوامتر نے کہا: ‘سنا جاتا ہے کہ آپ ہی سب تیرتھوں کے مشترک سہارا ہیں۔ پھر اے تیرتھیش! میں کیسے جانوں کہ آپ یہی پر قائم ہیں؟’
Word by Word
विश्वामित्रViśvāmitra
विश्वामित्र:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvāmitra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (viśva + mitra)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6/सम्बन्ध), बहुवचन; ‘तीर्थानाम्’ इति विशेषण
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात
तीर्थानाम्of sacred fords/pilgrimage places
तीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6/सम्बन्ध), बहुवचन
श्रूयतेis heard; is said
श्रूयते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (श्रु धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
समाश्रयःcommon resort/support; common basis
समाश्रयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsamāśraya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तत्therefore
तत्:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् निपात; तस्मात्/तर्हि-अर्थे (therefore/then)
कथम्how
कथम्:
Praśna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
वेद्मिdo I know
वेद्मि:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (विद् धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तीर्थेशO lord of the tīrthas
तीर्थेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Roottīrtha-īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (tīrtha + īśa)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Deśa (Locative adverb/देश)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात
व्यवस्थितम्situated; established
व्यवस्थितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-ava-√sthā (स्था धातु) + vyavasthita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘त्वाम्’ इति विशेषण
Speaker
Viśvāmitra
Characters & Entities
V
ViśvāmitraT
Tīrtheśa (Lord of Tīrthas)FAQs
Sincere inquiry (praśna) is part of dharma; the seeker asks for a tangible way to recognize sacred presence.
Puṣkara is the narrative setting; the verse also alludes to the idea that all tīrthas find refuge in a supreme tīrtha-lord.
None directly; it is a theological question about recognizing the deity’s presence.