Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 43›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

। मेनकोवाच । अन्यास्ता नायिका विप्र यासां धर्मस्त्वयोदितः । स्वेच्छाचारविहारिण्यो वयं वेश्या दिवौकसाम्

Transliteration

| menakovāca | anyāstā nāyikā vipra yāsāṃ dharmastvayoditaḥ | svecchācāravihāriṇyo vayaṃ veśyā divaukasām

Translation

مینکا نے کہا: اے برہمن! جن دوسری نایکاؤں کا دھرم آچار تم نے بیان کیا ہے وہ اور ہیں۔ ہم تو اپنی مرضی سے گھومتی پھرتی ہیں؛ ہم دیولोक کے باشندوں کی کنیائیں (طوائفیں) ہیں۔

Word by Word
मेनकाMenakā
मेनका:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootमेनका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अन्याःother
अन्याः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ताःthose (women)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
नायिकाःheroines/leading women
नायिकाः:
Karta (Predicate nominative/कर्ता)
TypeNoun
Rootनायिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
यासाम्of whom
यासाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
धर्मःduty/law
धर्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
उदितःdeclared/stated
उदितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-इ (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘उदित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘धर्मः’ इत्यस्य विशेषणम्
स्वेच्छाचारविहारिण्यःwandering as they please; self-willed
स्वेच्छाचारविहारिण्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वेच्छा (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक) + विहारिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (determinative): ‘स्वेच्छया आचारेण विहारिण्यः’ (women who roam by self-willed conduct)
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वेश्याःcourtesans
वेश्याः:
Karta (Predicate nominative/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेश्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
दिवौकसाम्of the gods (heaven-dwellers)
दिवौकसाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिवौकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
Speaker

Menakā

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇa (unnamed)

Visual Art Cues

Scene: Menakā speaks to a brāhmaṇa, poised and confident, with celestial elegance; the tīrtha landscape frames their dialogue—riverbank, shrine, and pilgrims.

Characters & Entities
M
Menakā
D
divaukasaḥ (celestial beings)

FAQs

The verse frames a contrast between stated dharma and indulgent freedom, setting up a moral test where restraint is measured against temptation.

The broader passage belongs to the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya; the precise tīrtha is not named in this verse alone.

None directly; it introduces a dialogue that typically leads to teachings on vows, purity, and conduct at a sacred place.

←Previous Verse
Next Verse→