Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39
Devanagari script
कच्चिन्मंदिरपृष्ठे त्वं न धत्से भिन्नभाजनम् । उच्छिष्टं वा जनैस्त्यक्तमपि कार्योपकारकम्
Transliteration
kaccinmaṃdirapṛṣṭhe tvaṃ na dhatse bhinnabhājanam | ucchiṣṭaṃ vā janaistyaktamapi kāryopakārakam
Translation
کیا تم مندر کے پیچھے ٹوٹے برتن نہیں رکھتیں، اور نہ لوگوں کا چھوڑا ہوا اُچھِشٹ کھانا—اگرچہ کسی کام میں مفید دکھائی دے—سنبھال کر رکھتی ہو؟
Word by Word
कच्चित्is it the case that…? (I hope)
कच्चित्:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकच्चित् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नार्थक निपात/interrogative particle)
मन्दिर-पृष्ठेon/at the back of the house/temple
मन्दिर-पृष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्दिर (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (locative singular); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्दिरस्य पृष्ठे)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (pronoun, nominative singular)
नnot
न:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
धत्सेyou place, you keep
धत्से:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/present), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (2nd person singular)
भिन्न-भाजनम्a broken vessel
भिन्न-भाजनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभिन्न (प्रातिपदिक; √भिद् (धातु) से कृदन्त, भूतकृदन्त/PPP) + भाजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter accusative singular); समासः कर्मधारयः (भिन्नं भाजनम्)
उच्छिष्टम्leftover food, leavings
उच्छिष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउच्छिष्ट (प्रातिपदिक; √शिष्/√शेष् (धातु) से कृदन्त; अर्थः ‘अवशिष्ट/भुक्तशेष’)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter nominative/accusative singular)
वाor
वा:
Sambandha (Disjunction/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्प/alternative particle)
जनैःby people
जनैः:
Karana (Agentive instrument/करण)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (instrumental plural)
त्यक्तम्discarded
त्यक्तम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्यक्त (प्रातिपदिक; √त्यज् (धातु) से कृदन्त, भूतकृदन्त/PPP)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter nominative/accusative singular); विशेषण (qualifying ucchiṣṭam)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अवधारण/particle: ‘even/also’)
कार्य-उपकारकम्useful for some purpose
कार्य-उपकारकम्:
Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकार्य (प्रातिपदिक) + उपकारक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter nominative/accusative singular); समासः तत्पुरुषः (कार्यस्य उपकारकः)
Speaker
Unspecified (Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya didactic voice)
FAQs
Sacred spaces require śauca (purity/cleanliness); convenience must not override reverence for the temple environment.
The verse speaks generally about temple precincts; no named tīrtha is specified.
A purity rule: do not store broken utensils or leftovers behind/near the temple, even if they seem practically useful.