Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

अन्योऽपि यो नरो भक्त्या पूजयिष्यति मामिह । संप्राप्स्यति स तांल्लोकान्दुर्लभांस्त्रि दशैरपि

Transliteration

anyo'pi yo naro bhaktyā pūjayiṣyati māmiha | saṃprāpsyati sa tāṃllokāndurlabhāṃstri daśairapi

Translation

اور جو کوئی دوسرا انسان یہاں بھکتی کے ساتھ میری پوجا کرے گا، وہ اُن جہانوں کو پا لے گا—جو تیس دیوتاؤں کے لیے بھی دشوار الحصول ہیں۔

Word by Word

• अन्यः: another (person)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also; even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also; even)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नरः: man; person
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• पूजयिष्यति: will worship
• पूजयिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• इह: here
• इह: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place: here)

• संप्राप्स्यति: will attain
• संप्राप्स्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-√आप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम विशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• लोकान्: worlds; realms
• लोकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• दुर्लभान्: hard to obtain
• दुर्लभान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifier of लोकान्)

• त्रिदशैः: by the thirty (gods)
• त्रिदशैः: Karana (Agent/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: त्रि + दश (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रयः दश), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; अर्थः—देवैः (by the gods)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अपेक्षार्थक-अव्यय (even)

Speaker

Śrī Bhagavān (Vāsudeva/Janārdana)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṇya-hrada

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Indra (context), extended to all humans

Visual Art Cues

Scene: A devotee of any station offers flowers and lamp at the lakeside shrine; above, luminous celestial realms open, with devas looking on in wonder at the devotee’s ascent by bhakti.

Characters & Entities

• Tri-daśa (devas)
• Bhagavān

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere bhakti offered at a consecrated place grants extraordinary spiritual attainments beyond even celestial privilege.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The very tīrtha ‘here’ (iha)—the sacred lake where the Lord abides in Adhyāya 41.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (pūjā) of Bhagavān at the tīrtha, performed with devotion.