Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 59

त्वत्प्रसादात्समुद्वीक्ष्य गच्छंति मनुजा दिवम् । पितामह महातीर्थं यत्त्वया विहितं क्षितौ । सारस्वतं नरास्तत्र स्नात्वा यांति त्रिविष्टपम्

tvatprasādātsamudvīkṣya gacchaṃti manujā divam | pitāmaha mahātīrthaṃ yattvayā vihitaṃ kṣitau | sārasvataṃ narāstatra snātvā yāṃti triviṣṭapam

آپ کے فضل سے لوگ اسے دیکھ کر ہی آسمانِ بہشت کو جاتے ہیں۔ اے پِتامہ! زمین پر آپ کے قائم کیے ہوئے اس مہاتیرتھ، سارسوت میں جو لوگ اشنان کرتے ہیں وہ تری وِشٹپ (جنتی لوک) کو پہنچتے ہیں۔

tvat-prasādātfrom your grace
tvat-prasādāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Roottvat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + prasāda (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative) — ‘त्वत्-प्रसाद’
samudvīkṣyahaving beheld
samudvīkṣya:
Kriya-viseshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsam-ud-īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive) — ‘having looked up/seen well’
gacchantigo
gacchanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (गम्) (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd), बहुवचन (Plural)
manujāḥmen, humans
manujāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmanuja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
divamto heaven
divam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
pitāmahaO Grandfather (Brahmā)
pitāmaha:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
mahā-tīrthamthe great sacred ford/pilgrimage place
mahā-tīrtham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः — ‘महच्च तत् तीर्थम्’
yatwhich
yat:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyat (यत्) (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
tvayāby you
tvayā:
Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
TypeNoun
Roottvat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
vihitamestablished, ordained
vihitam:
Karma (Object complement/कर्म)
TypeVerb
Rootvi-dhā (धा) (धातु)
Formकृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘ordained/established’
kṣitauon earth
kṣitau:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣiti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
sārasvatamSarasvata (connected with Sarasvatī)
sārasvatam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsārasvata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifier) — ‘Sarasvatī-related’
narāḥmen
narāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), स्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
snātvāhaving bathed
snātvā:
Kriya-viseshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsnā (स्ना) (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund) — ‘having bathed’
yāntigo
yānti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (या) (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
triviṣṭapamTriviṣṭapa (heaven)
triviṣṭapam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottri (प्रातिपदिक) + viṣṭapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (संख्यापूर्वपद) — ‘त्रयाणां विष्टपानां (स्वर्गलोकानां) समाहारः’

Indra (addressing Brahmā), within the narrator’s frame

Tirtha: Sārasvata Mahātīrtha

Type: kshetra

Scene: A radiant tīrtha beside calm waters; pilgrims behold the site with folded hands; a subtle presence of Pitāmaha (Brahmā) blessing the earth; celestial path opening toward Triviṣṭapa.

B
Brahmā (Pitāmaha)
I
Indra
S
Sārasvata Tīrtha
T
Triviṣṭapa (Svarga)

FAQs

Darśana (reverent seeing) and snāna (sacred bathing) at a divinely established tīrtha are extolled as powerful means to earn heavenly merit.

The Sārasvata Mahātīrtha established by Brahmā on earth.

Snāna (bathing) at the Sārasvata tīrtha; also implied is darśana/visiting (“beholding it”).