Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58

अथ भीतः सहस्राक्षो गत्वा देवं पितामहम् । यमेन सहितस्तूर्णं प्रोवाचेदं वचस्तदा

atha bhītaḥ sahasrākṣo gatvā devaṃ pitāmaham | yamena sahitastūrṇaṃ provācedaṃ vacastadā

پھر خوف زدہ سہسر اکش (اندرا) تیزی سے پِتامہہ دیو (برہما) کے پاس گیا، اور یم کے ساتھ مل کر اس وقت یہ کلمات کہے۔

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/प्रारम्भसूचक)
भीतःfrightened
भीतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभी (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सहस्राक्षः)
सहस्राक्षःthe thousand-eyed (Indra)
सहस्राक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसहस्र (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formसमासः बहुव्रीहिः (सहस्रम् अक्षाणि यस्य = ‘thousand-eyed’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, Absolutive), अव्यय; पूर्वक्रिया
देवम्the god
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पितामहम्the Grandfather (Brahmā)
पितामहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; देवम् इति विशेषण/अपपद-सम्बन्धः (ब्रह्माणम्)
यमेनwith Yama
यमेन:
Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सहितःaccompanied
सहितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक; √सह्/सह)
Formकृदन्त/विशेषण (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘accompanied’
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण), ‘quickly’
प्रोवाचsaid, spoke
प्रोवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
वचःspeech, words
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (वचः = acc.sg.); कर्म
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक), ‘then/at that time’

Narrator (contextually Sūta)

Scene: Indra, anxious, accompanied by Yama, hastens to Brahmā’s celestial court; Brahmā sits on a lotus-throne, ready to hear urgent words; the scene conveys administrative gravity.

I
Indra (Sahasrākṣa)
B
Brahmā (Pitāmaha)
Y
Yama

FAQs

The merit of a true tīrtha can be so potent that even the gods take notice, emphasizing the extraordinary sanctity of sacred places.

The same Sārasvata-associated tīrtha of this chapter, whose power prompts Indra’s concern.

None here; it introduces a divine consultation about the results of tīrtha practice.