Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

त्रिशंकुरुवाच । त्रिशंकुर्नाम भूपोऽहं सूर्यवंशसमुद्भवः । शप्तो वसिष्ठपुत्रैश्च चंडालत्वे नियोजितः

triśaṃkuruvāca | triśaṃkurnāma bhūpo'haṃ sūryavaṃśasamudbhavaḥ | śapto vasiṣṭhaputraiśca caṃḍālatve niyojitaḥ

تری شنکو نے کہا: ‘میں تری شنکو نامی راجا ہوں، سوریا وَنش سے پیدا ہوا۔ وشیِشٹھ کے بیٹوں نے مجھے شاپ دیا ہے اور مجھے چنڈال ہونے کی حالت میں مقرر کر دیا ہے۔’

त्रिशङ्कुःTriśaṅku
त्रिशङ्कुः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्ता-निर्देश
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
त्रिशङ्कुःTriśaṅku
त्रिशङ्कुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामby name
नाम:
Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक निपात (by name)
भूपःa king
भूपः:
Pratijna/Predicate (Predicate nominative/विशेष्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सूर्य-वंश-समुद्भवःborn in the Solar dynasty
सूर्य-वंश-समुद्भवः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + वंश (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक; सम्+उद्+भू)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—‘सूर्यवंशात् समुद्भवः’
शप्तःcursed
शप्तः:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वसिष्ठ-पुत्रैःby the sons of Vasiṣṭha
वसिष्ठ-पुत्रैः:
Karta (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘वसिष्ठस्य पुत्राः’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
चण्डालत्वेinto caṇḍāla-hood
चण्डालत्वे:
Adhikarana (State/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचण्डालत्व (प्रातिपदिक; चण्डाल + त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
नियोजितःassigned/forced
नियोजितः:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+युज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘appointed/assigned’

Triśaṅku

Type: kshetra

Scene: Triśaṅku, dust-covered yet dignified, raises his hands in a restrained gesture of explanation, declaring his name and lineage, while listeners’ expressions shift from contempt to startled recognition.

T
Triśaṅku
S
Sūryavaṃśa
V
Vasiṣṭha
V
Vasiṣṭha-putra
C
caṇḍāla

FAQs

Even royal birth is fragile before dharma; a curse born of conflict can invert social standing, urging humility and repentance.

This verse advances the Adhyāya’s tīrtha-narrative by introducing Triśaṅku’s plight; the immediate line does not name a particular tirtha.

None; it is narrative identification and the karmic context (śāpa) leading to seeking spiritual remedy.