Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

तत्र चित्रेश्वरीपीठमगस्त्येन विनिर्मितम् । सद्यः सिद्धिकरं प्रोक्तं मन्त्राणां हृदि वर्तिनाम्

Transliteration

tatra citreśvarīpīṭhamagastyena vinirmitam | sadyaḥ siddhikaraṃ proktaṃ mantrāṇāṃ hṛdi vartinām

Translation

وہاں چترےشوری پیٹھ ہے، جسے اگستیہ رشی نے قائم کیا۔ یہ اُن کے لیے فوراً کمالِ سِدھی عطا کرنے والا کہا گیا ہے جن کے منتر دل میں بسے رہتے ہیں۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक क्रियाविशेषण/adverb of place)

• चित्रेश्वरीपीठम्: the seat/shrine of Citreśvarī
• चित्रेश्वरीपीठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चित्रेश्वरी (प्रातिपदिक) + पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (citreśvaryāḥ pīṭham)

• अगस्त्येन: by Agastya
• अगस्त्येन: Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), एकवचन

• विनिर्मितम्: constructed/built
• विनिर्मितम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + निर् + √मा (डुकृञ्/माङ्; धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to pīṭham)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण/adverb of time)

• सिद्धिकरम्: granting accomplishment
• सिद्धिकरम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (siddhiṃ karoti iti)

• प्रोक्तम्: declared/said
• प्रोक्तम्: Karma (Predicate qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √वच् (वच्; धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (pīṭham understood) ‘said/declared’

• मन्त्राणाम्: of mantras
• मन्त्राणाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (6th/genitive), बहुवचन

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (7th/locative), एकवचन

• वर्तिनाम्: abiding (there)
• वर्तिनाम्: Shashthi-sambandha (Genitive qualifier/षष्ठीविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √वृत् (वृत्; धातु)
• Form: कृदन्त (शतृ/वर्तमानकृदन्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; ‘स्थित/वर्तमान’—qualifies mantrāṇām

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Citreśvarī Pīṭha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a brāhmaṇa (dvija) interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A sanctified pīṭha-shrine of Citreśvarī, said to be founded by sage Agastya; a sādhaka sits in padmāsana with closed eyes, mantra visualized in the heart, while subtle divine radiance emanates from the pīṭha.

Characters & Entities

• Citreśvarīpīṭha
• Agastya
• Camatkārapura

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A consecrated pīṭha linked to realized sages can accelerate inner mantra-fruition when practice is heart-centered.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Citreśvarī Pīṭha at Camatkārapura, founded by Agastya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit guidance: worship/seek accomplishment at the Citreśvarī Pīṭha for swift mantra-siddhi.