Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

विवादार्थं जपेद्यस्तु संसृष्टमिति तत्र च । विवादे विजय स्तस्य पापस्यापि प्रजायते

Transliteration

vivādārthaṃ japedyastu saṃsṛṣṭamiti tatra ca | vivāde vijaya stasya pāpasyāpi prajāyate

Translation

اور جو شخص جھگڑے کے لیے وہاں “سَمسْرِشْٹَم” کا جپ کرے، نزاع میں اس کے لیے فتح پیدا ہوتی ہے، اگرچہ وہ گناہگار ہی کیوں نہ ہو۔

Word by Word

• विवाद-अर्थम्: for (winning) a dispute
• विवाद-अर्थम्: Karma (Purpose-object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विवाद (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (अर्थ-शब्दः पुं; समासान्ते नपुंसकत्वं प्रायः), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः: विवादस्य अर्थः/प्रयोजनम्

• जपेत्: should recite
• जपेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)

• संसृष्टम्: ‘Saṃsṛṣṭa’ (the mantra/word “samsṛṣṭa”)
• संसृष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सम्-सृज् (धातु) + त (कृदन्त प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) ‘संसृष्ट’ (mixed/combined) — मन्त्रनामरूपेण

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणार्थक-अव्यय

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• विवादे: in a dispute
• विवादे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विवाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• विजयः: victory
• विजयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विजय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पापस्य: of the sinful (person)
• पापस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपवाद/समुच्चयार्थ (even)

• प्रजायते: arises/comes about
• प्रजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-जन् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa tīrtha-māhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A litigant/devotee at the tīrtha recites before a small shrine; in a nearby court-like सभा scene, the balance of judgment turns in his favor, while a faint shadow of ‘pāpa’ lingers as moral tension.

Characters & Entities

• Saṁsṛṣṭam (mantra incipit)
• Vivāda (dispute)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text magnifies tīrtha-power and mantra-efficacy, urging reliance on sacred discipline even amid worldly conflicts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Nāgarakhaṇḍa tīrtha within Adhyāya 36’s Tīrthamāhātmya context, indicated by ‘tatra’.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa of a mantra marked by the phrase “saṁsṛṣṭam iti” to obtain victory in disputes.