Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

दंष्ट्राभ्या मिति यस्तत्र नरश्चौरार्दितः पठेत् । नोपद्रवो भवेत्तस्य कदाचिच्चौरसंभवः

Transliteration

daṃṣṭrābhyā miti yastatra naraścaurārditaḥ paṭhet | nopadravo bhavettasya kadāciccaurasaṃbhavaḥ

Translation

اور جو شخص چوروں کے ستائے ہوئے وہاں “دَمْشْٹْرابھیام” کا پاٹھ کرے، اسے کبھی بھی چوروں کی طرف سے کوئی ایذا اور خلل نہیں پہنچتا۔

Word by Word

• दंष्ट्राभ्याम्: with the two fangs/teeth
• दंष्ट्राभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/instrumental), द्विवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• चौर-अर्दितः: tormented by thieves
• चौर-अर्दितः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चौर (प्रातिपदिक) + अर्दित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अर्द्/अर्दय्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः: चौरैः अर्दितः (instrumental sense)

• पठेत्: should recite
• पठेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• उपद्रवः: harm/disturbance
• उपद्रवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उपद्रव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवेत्: would occur
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तस्य: for him/of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• कदाचित्: ever
• कदाचित्: Sambandha (Time adjunct/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: ever/at any time)

• चौर-सम्भवः: arising from thieves
• चौर-सम्भवः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चौर (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः: चौरात् सम्भवः (ablative sense)

Speaker

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa tīrtha-māhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A lone pilgrim on a road near the tīrtha recites a mantra; shadowy thieves retreat, while a protective divine aura (like fangs/daṁṣṭrā symbolism) forms a shield around him.

Characters & Entities

• Daṁṣṭrābhyām (mantra incipit)
• Cora (thief)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma safeguards household life; devotion and disciplined recitation are depicted as protective supports for society.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A tīrtha in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya (the verse’s ‘tatra’ indicates the sanctified location).

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation of a mantra identified by the words “daṁṣṭrābhyām iti” to avert troubles caused by thieves.