Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 33›Shloka 29
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

त्वया पूर्वं सुरार्थाय प्रपीतः पयसांनिधिः । वातापिश्च तथा दैत्यो भक्षितो द्विजकण्टकः

Transliteration

tvayā pūrvaṃ surārthāya prapītaḥ payasāṃnidhiḥ | vātāpiśca tathā daityo bhakṣito dvijakaṇṭakaḥ

Translation

اے برگزیدہ مُنی! پہلے دیوتاؤں کی خاطر تم نے سمندر کا پانی پی لیا تھا؛ اور اسی طرح برہمنوں کو ستانے والے دَیتّیہ واتاپی کو بھی تم نے نگل لیا۔

Word by Word
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्गे (सामान्य-प्रयोगः), तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम् — Pronoun; Instrumental case, Singular
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (कालवाचक-क्रियाविशेषणम्) — Indeclinable adverb of time
सुरार्थायfor the sake of the gods
सुरार्थाय:
Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् अर्थः); पुल्लिङ्गः, चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), एकवचनम् — Dative singular
प्रपीतःwas drunk up
प्रपीतः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र-पा (धातु)
Formकृदन्तः; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि-प्रत्ययः (Past Passive Participle); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — PPP, nominative singular masculine
पयसाम्of waters
पयसाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम् — Genitive plural
निधिःtreasure, repository
निधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिधि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular
पयसांनिधिःthe ocean (repository of waters)
पयसांनिधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपयसाम् (पयस्) + निधिः (निधि)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (पयसाम् निधिः); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular masculine
वातापिःVātāpi
वातापिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवातापि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Proper noun, nominative singular
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction) — ‘and’
तथाlikewise, also
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम् (रीतिवाचक-क्रियाविशेषणम्) — Indeclinable adverb
दैत्यःthe demon
दैत्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular
भक्षितःwas eaten, devoured
भक्षितः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formकृदन्तः; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि-प्रत्ययः (Past Passive Participle); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — PPP, nominative singular masculine
द्विजकण्टकःa thorn to the twice-born (a tormentor of Brahmins)
द्विजकण्टकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + कण्टक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानाम् कण्टकः = द्विजानां पीडकः); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular masculine
Speaker

Bhāskara (Sūrya)

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis at the recitation (Naimiṣa context typical)

Visual Art Cues

Scene: A radiant sage (Agastya implied) performs a cosmic act: the ocean’s waters drawn into his mouth; nearby, the demon Vātāpi—deceptive and hostile to brāhmaṇas—is subdued/consumed, while devas look on in relief.

Characters & Entities
B
Bhāskara (Sūrya)
A
Agastya
D
Devas
O
Ocean (payasāṃnidhi)
V
Vātāpi

FAQs

Dharma is safeguarded when enlightened sages remove obstacles—cosmic (ocean) or moral (demonic oppression).

This verse recalls Agastya’s famed deeds; it supports the māhātmya narrative authority rather than naming a particular tīrtha in this line.

No explicit ritual is prescribed; the verse is encomium (praise) establishing Agastya’s capability.

←Previous Verse
Next Verse→