Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

अथ तेषां बहुत्वाच्च नैव रक्षा प्रजायते । वारिता अपि ते यस्मात्प्रकुर्वंति प्रजाक्षयम्

atha teṣāṃ bahutvācca naiva rakṣā prajāyate | vāritā api te yasmātprakurvaṃti prajākṣayam

لیکن اُن کی کثرت کے سبب حقیقی حفاظت ممکن نہ ہو سکی؛ کیونکہ روکے جانے کے باوجود بھی وہ رعایا کی ہلاکت کا سبب بنتے رہے۔

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक (then)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध-षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी बहुवचनम् (Genitive plural)
बहुत्वात्because of (their) multitude
बहुत्वात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootबहुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम् (Ablative singular); हेतुवाचक
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (and)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
एवindeed/at all
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed/just)
रक्षाprotection
रक्षा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Nominative singular)
प्रजायतेarises/comes about
प्रजायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + जन् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present); आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्
वारिताःrestrained/forbidden
वारिताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवार् (धातु) + वारित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम्
अपिeven though
अपि:
Sambandha (Concessive particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-शब्दः (even/although)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nominative plural)
यस्मात्because
यस्मात्:
Hetu (Cause marker/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयस्मात् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
Formअव्ययप्रायः सम्बन्ध-निपातः; कारणार्थे (because/since)
प्रकुर्वन्तिthey cause/do
प्रकुर्वन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कृ (धातु)
Formलट्-लकारः (Present); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; बहुवचनम्
प्रजाक्षयम्destruction of the people
प्रजाक्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Accusative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रजानां क्षयः)

Narrator (reporting the outcome; exact speaker not explicit in the excerpt)

Scene: Nāga chiefs attempting to hold back swarming serpents; despite barriers and commands, serpents slip through and people fall—conveying futility against overwhelming numbers.

N
Nāgas
P
Prajā

FAQs

When harm becomes systemic, partial restraint is insufficient; dharma calls for decisive measures to protect society.

No tīrtha is specified in this verse; it serves as narrative escalation within the Tīrthamāhātmya.

None; it discusses governance failure and ongoing suffering.