Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 101

Devanagari script

प्रेतभावाद्विनिर्मुक्तः पुत्राहं त्वत्प्रभावतः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवालयम्

Transliteration

pretabhāvādvinirmuktaḥ putrāhaṃ tvatprabhāvataḥ | svasti te'stu gamiṣyāmi sāṃprataṃ tridivālayam

Translation

“تمہارے اثر و کرم سے میں پریت بھاؤ سے آزاد ہو گیا ہوں؛ میں، تمہارا بیٹا، تمہیں آشیرواد دیتا ہوں۔ تم پر خیر و برکت ہو؛ اب میں تریدیو کے دھام کو روانہ ہوتا ہوں۔”

Word by Word

• प्रेतभावात्: from the state of being a preta
• प्रेतभावात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रेतभाव (प्रातिपदिक; प्रेत + भाव)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुषः

• विनिर्मुक्तः: freed
• विनिर्मुक्तः: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-निर्-√मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘freed’

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• त्वत्: your
• त्वत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (त्वद्-आदेश)

• प्रभावतः: due to (your) power
• प्रभावतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ—‘because of’

• स्वस्ति: well-being, blessings
• स्वस्ति: Avyaya (Benediction)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वस्ति (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय (मङ्गलवाचक/benedictive particle)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/benedictive use), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• गमिष्यामि: I shall go
• गमिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• सांप्रतम्: now, at present
• सांप्रतम्: Avyaya (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: सांप्रतम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक/adverb of time)

• त्रिदिवालयम्: the abode of heaven
• त्रिदिवालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिदिवालय (प्रातिपदिक; त्रिदिव + आलय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (त्रिदिवस्य आलयः)

Speaker

Aśarīriṇī vāk (identified as the king’s deceased son)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāgahrada

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: An unseen son’s voice declares liberation from preta-state; the king is overwhelmed with relief; the pond and sky feel sanctified, suggesting the departing spirit’s ascent toward heaven.

Characters & Entities

• putra (son)
• preta
• tridivālaya (heaven)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śrāddha performed with faith at a revered tīrtha can release a departed one from preta-state and restore their upward journey.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nāgahrada, whose śrāddha is shown to grant preta-vimocana (release from preta-condition).

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied prescription is pitṛ-śrāddha at Nāgahrada for the welfare and elevation of departed relatives.