Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 190

Devanagari script

तस्मात्त्वं जलमध्यस्थस्तं मंत्रं जप सादरम् । येन पापं क्षयं याति कृतमप्यन्यजन्मनि

Transliteration

tasmāttvaṃ jalamadhyasthastaṃ maṃtraṃ japa sādaram | yena pāpaṃ kṣayaṃ yāti kṛtamapyanyajanmani

Translation

پس تم پانی کے بیچ ٹھہر کر اس منتر کا ادب کے ساتھ جپ کرو، جس سے دوسرے جنم میں کیا ہوا گناہ بھی فنا کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Sambandha (Cause/Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात् इति अव्ययीभाववत् प्रयोगः; पञ्चमी-अर्थे अव्यय (ablatival adverb) ‘therefore/from that’

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• जलमध्यस्थः: standing in mid-water
• जलमध्यस्थः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जल + मध्य + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘standing in the middle of water’; qualifies ‘त्वम्’

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; refers to ‘मन्त्रम्’

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• जप: recite
• जप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; Imperative, 2nd sg

• सादरम्: reverently
• सादरम्: Sambandha/Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स + आदर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययभावे द्वितीया-एकवचन (क्रियाविशेषण); adverbial accusative ‘with respect’

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Relative pronoun, instrumental singular

• पापम्: sin
• पापम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• क्षयम्: destruction; end
• क्षयम्: Gati/Karma (Result/Goal/गति)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (goal/state)

• याति: goes; reaches
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Present indicative, 3rd sg

• कृतम्: done; committed
• कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृत् (past participle) qualifying ‘पापम्’

• अपि: even
• अपि: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle) ‘even’

• अन्यजन्मनि: in another birth
• अन्यजन्मनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्य + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; Locative singular

Speaker

Suvrata

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A devotee waist-deep in a river/kunda at dawn, hands in añjali, lips moving in japa; ripples radiate outward; faint silhouettes of past-life burdens dissolve into the water’s light.

Characters & Entities

• ṣaḍakṣara-mantra (implied)
• jala (waters)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-associated practice—water-abiding austerity joined with mantra—reaches deep karmic layers, even across births.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A sacred water-body (jalāśaya) within the Nāgarakhaṇḍa tīrtha context; the verse highlights the sanctity of worship performed in/near holy waters.

What ritualistic prescription is mentioned?

Remain in the water (jala-madhya) and perform respectful japa of the Śaiva mantra for purification.