Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 168

Devanagari script

न मे प्रियं कृतं शिष्य त्वयैतत्कर्म कुर्वता । शपता ब्राह्मणं दीनंनैष धर्मस्तपस्विनाम्

Transliteration

na me priyaṃ kṛtaṃ śiṣya tvayaitatkarma kurvatā | śapatā brāhmaṇaṃ dīnaṃnaiṣa dharmastapasvinām

Translation

“اے شاگرد! اس کام کو کر کے تُو نے مجھے خوش نہیں کیا—ایک بے بس برہمن کو بددعا دے کر۔ یہ تپسویوں کا دھرم نہیں۔”

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive) एकवचन; ‘मम’ का रूप

• प्रियम्: pleasing (thing)
• प्रियम्: Karma (Predicate complement/विधेय)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विधेय (predicate)

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya (Predicate/क्रियाविशेष)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; ‘कृतम्’ = done

• शिष्य: O disciple
• शिष्य: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन); एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr (Agent in passive sense/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (Instrumental); एकवचन

• एतत्कर्म: this act
• एतत्कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतत् (सर्वनाम) + कर्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; कर्मधारयः (एतत् कर्म = this act)

• कुर्वता: while doing / by doing
• कुर्वता: Kartr (Agent qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन; ‘कुर्वता’ = by (one) doing

• शपता: by cursing
• शपता: Kartr (Agent qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन; ‘शपता’ = by cursing

• ब्राह्मणम्: a brāhmaṇa
• ब्राह्मणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• दीनम्: wretched/poor
• दीनम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• एषः: this
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• धर्मः: dharma/righteous conduct
• धर्मः: Karta (Subject complement/विधेय)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• तपस्विनाम्: of ascetics
• तपस्विनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (Genitive); बहुवचन

Speaker

Guru (addressing the disciple)

Visual Art Cues

Scene: A guru admonishes his disciple: ‘This deed is not pleasing—cursing a helpless brāhmaṇa is not the dharma of ascetics.’

Characters & Entities

• Guru
• Śiṣya
• Brāhmaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ascetic dharma requires restraint and compassion; spiritual authority should not be used to harm the vulnerable.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it serves the moral teaching within the chapter’s tīrtha-mahātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a direct ethical injunction against cursing and cruelty.