Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 155

Devanagari script

पश्यन्पद्मासनस्थं च वैदनाथं महेश्वरम् । यमक्षरं वदंत्येव सर्वगं सर्ववेदिनम्

Transliteration

paśyanpadmāsanasthaṃ ca vaidanāthaṃ maheśvaram | yamakṣaraṃ vadaṃtyeva sarvagaṃ sarvavedinam

Translation

اس نے پدم آسن میں بیٹھے مہیشور ویدیہ ناتھ کا دیدار کیا—اسی کو وہ ‘اکشر’ یعنی لازوال حرف کہتے ہیں، جو ہر جگہ موجود اور سب کچھ جاننے والا ہے۔

Word by Word

• पश्यन्: seeing
• पश्यन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले (लट्-अर्थे) शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः; प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग — Present active participle, nominative singular masculine

• पद्मासनस्थम्: seated in lotus posture
• पद्मासनस्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पद्मासन (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्; विशेषणम् (वैदनाथम्/महेश्वरम्) — Masculine, accusative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपातः — Conjunction

• वैदनाथम्: Vaidanātha
• वैदनाथम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैदनाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम् — Masculine, accusative singular (proper name/epithet)

• महेश्वरम्: the Great Lord (Śiva)
• महेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम् — Masculine, accusative singular

• यम्: whom
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम् — Masculine, accusative singular (relative pronoun)

• अक्षरम्: the imperishable (Brahman)
• अक्षरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; उपपद-सम्बन्धेन (यम् ... अक्षरम्) — Neuter, accusative singular (predicate accusative)

• वदन्ति: they call/say
• वदन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वद् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकालः), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम् — Present indicative, 3rd person plural, parasmaipada

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः — Emphatic particle

• सर्वगम्: all-pervading
• सर्वगम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + ग (√गम्; कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; विशेषणम् (यम्) — Masculine, accusative singular

• सर्ववेदिनम्: all-knowing
• सर्ववेदिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + वेदिन् (√विद्; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; विशेषणम् (यम्) — Masculine, accusative singular

Speaker

Sūta (deduced: Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaidyanātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant Maheśvara Vaidyanātha seated in lotus posture, serene and omniscient, with a subtle aura suggesting all-pervasion; the devotee beholds him in awe and devotion.

Characters & Entities

• Vaidyanātha
• Maheśvara
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is praised as the Imperishable, all-pervading knower; true pilgrimage culminates in darśana and inner realization of that Akṣara.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vaidyanātha (a celebrated Śiva-tīrtha/temple tradition) is explicitly mentioned, indicating a Śaiva sacred site being praised in this chapter’s mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated here; the focus is on contemplative darśana of Vaidyanātha.