Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8
Devanagari script
शक्रस्य तद्वचः श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा वृहस्पतिः । तत्र प्रोवाच तीर्थानि भया द्भीतानि हर्षयन्
Transliteration
śakrasya tadvacaḥ śrutvā ciraṃ dhyātvā vṛhaspatiḥ | tatra provāca tīrthāni bhayā dbhītāni harṣayan
Translation
شکر کی بات سن کر برہسپتی نے دیر تک غور و فکر کیا؛ پھر وہیں اس نے کلام کیا اور خوف زدہ تیرتھوں کو شادمان کر دیا۔
Word by Word
शक्रस्यof Śakra (Indra)
शक्रस्य:
Shashthi-sambandha (Possessive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6/Genitive), एकवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (वचः)
वचःspeech/words
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund)
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
ध्यात्वाhaving meditated/reflected
ध्यात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootध्यै (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund)
वृहस्पतिःBṛhaspati
वृहस्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/Nominative), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: there)
प्रोवाचsaid
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तीर्थानिthe sacred places
तीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/Accusative), बहुवचन
भयात्from fear
भयात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5/Ablative), एकवचन
भीतानिfrightened
भीतानि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootभीत (भि धातोः क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन; क्त-प्रत्यय (PPP) विशेषण (तीर्थानि)
हर्षयन्gladdening/cheering
हर्षयन्:
Karta (Agent participle/कर्ता)
TypeVerb
Rootहर्षय् (धातु; causative from हृष्)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमानकृदन्त/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्तरि
Speaker
Sūta (narration)
Visual Art Cues
Scene: Bṛhaspati sits in meditation, eyes half-closed; the gathered tīrthas (personified) wait anxiously. He then begins to speak, and their faces brighten with relief.
Characters & Entities
I
Indra (Śakra)B
BṛhaspatiT
TīrthasFAQs
Wise discernment and calm reflection can restore hope and protect dharma in times of fear.
Not yet; this verse introduces Bṛhaspati’s forthcoming identification of the refuge-kṣetra.
None; it is a narrative turning point toward revealing a sanctified location.