Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

श्रीमार्कंडेय उवाच सप्तकल्पांतरे भूपो न दृष्टो न मया श्रुतः । इंद्रद्युम्नाभिधानोऽत्र तत्र किं नु वदामि ते

śrīmārkaṃḍeya uvāca saptakalpāṃtare bhūpo na dṛṣṭo na mayā śrutaḥ | iṃdradyumnābhidhāno'tra tatra kiṃ nu vadāmi te

شری مارکنڈےیہ نے کہا: سات کلپوں کے دوران نہ میں نے یہاں اندردیومن نام کا کوئی راجا دیکھا ہے، نہ اس کا ذکر سنا ہے۔ پھر میں تمہیں اس کے بارے میں کیا بتاؤں؟

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिके)
Formपुल्लिङ्गः; प्रथमा (1st), एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुषः (3rd person); एकवचनम्; परस्मैपदम्
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; (कल्पान्तरे) विशेषणम्
कल्पान्तरेin (the span of) a kalpa-interval
कल्पान्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प + अन्तर (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गः; सप्तमी (7th), एकवचनम्; अधिकरणम् (in the interval)
भूपःa king
भूपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः; प्रथमा (1st), एकवचनम्
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
दृष्टःseen
दृष्टः:
Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त; पुल्लिङ्गः; प्रथमा (1st), एकवचनम्; (भूपः) विधेय
nor
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
मयाby me
मया:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
Formसर्वनाम; तृतीया (3rd), एकवचनम्
श्रुतःheard of
श्रुतः:
Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त; पुल्लिङ्गः; प्रथमा (1st), एकवचनम्; (भूपः) विधेय
इन्द्रद्युम्नाभिधानःnamed Indradyumna
इन्द्रद्युम्नाभिधानः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइन्द्रद्युम्न + अभिधान (प्रातिपदिके)
Formपुल्लिङ्गः; प्रथमा (1st), एकवचनम्; विशेषणम् (भूपः)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
तत्रin that matter
तत्र:
Sambandha (Context/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देश/प्रसङ्गवाचक (there/then)
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया (2nd), एकवचनम्; प्रश्नार्थक
नुpray
नु:
Sambandha (Interrogative particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनु (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्न/अनुनयार्थक (indeed, pray)
वदामिshall I say
वदामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट् (Present); उत्तमपुरुषः (1st person); एकवचनम्; परस्मैपदम्
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
Formसर्वनाम; चतुर्थी (4th) / षष्ठी (6th) एकवचनम्; अत्र चतुर्थी (to you) युक्ता

Mārkaṇḍeya

Type: kshetra

Scene: Sage Mārkaṇḍeya, serene and ancient, speaks to an inquirer, declaring that across seven kalpas he has neither seen nor heard of a king named Indradyumna at this place; the setting suggests a sacred grove or riverside hermitage near a tīrtha.

M
Mārkaṇḍeya
I
Indradyumna

FAQs

Worldly renown fades across cosmic time; only dharma and devotion endure beyond cycles of creation.

The conversation is situated at Naimiṣāraṇya (by context), a tīrtha associated with cosmic time, sages, and remembrance.

None; the verse teaches detachment through the perspective of kalpa-scale time.