Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 178

Devanagari script

अखंडबिल्वपत्रेण पूजितो यन्महेश्वरः । चिरायुस्तेनसंजातं सत्यमेतन्मयोदितम्

Transliteration

akhaṃḍabilvapatreṇa pūjito yanmaheśvaraḥ | cirāyustenasaṃjātaṃ satyametanmayoditam

Translation

جب مہیشور کی پوجا بے ٹوٹ بیل پتے سے کی گئی تو اسی کے سبب درازیِ عمر حاصل ہوئی۔ یہ حق ہے—میں یہی کہتا ہوں۔

Word by Word

• अखंडबिल्वपत्रेण: with an unbroken bilva leaf
• अखंडबिल्वपत्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अखण्ड-बिल्व-पत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; समासः (अखण्डं बिल्वपत्रम्) इति कर्मधारय-तत्पुरुष-समाससमूहः; साधनकरणम्

• पूजितः: worshipped
• पूजितः: Karta (Predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: √पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘महेश्वरः’ इत्यस्य विशेषणम्

• यत्: since/because
• यत्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (because/that which) — अत्र हेत्वर्थे

• महेश्वरः: Maheśvara (Śiva)
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; तत्पुरुषः (महान् ईश्वरः)

• चिरायुः: long life
• चिरायुः: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: चिर-आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (चिरम् आयुः यस्य) — दीर्घायुः

• तेन: by that/thereby
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (करण/हेतु), एकवचन

• संजातम्: has arisen/been obtained
• संजातम्: Karta (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: सम्-√जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘(चिरायुः) ... संजातम्’ = has come about

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Karma (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वाक्ये विधेय/विशेषणरूपे (true)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/Topic)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana (Agent in passive sense/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (करण), एकवचन

• उदितम्: said/spoken
• उदितम्: Karta (Predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उद्-√वद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘एतत्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Unnamed speaker in excerpt (contextual narrator/dialogue within Nāgara-khaṇḍa Tīrtha-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A devotee offers a single intact bilva leaf to a Śiva-liṅga; the liṅga shines with calm radiance; the narrator affirms the truth of longevity gained.

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)
• Bilva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Simple, sincere Śiva-worship—symbolized by the pure offering of a whole bilva leaf—yields tangible merit, here expressed as longevity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse praises Śiva worship within a tīrtha-māhātmya setting, but does not identify the tīrtha by name in the provided line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship Maheśvara (Śiva) with an unbroken (akhaṇḍa) bilva leaf as an offering in pūjā.