Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 27›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

बृहस्पति रुवाच । अहं ते कीर्तयिष्यामि माहात्म्यं युगसंभवम् । यत्प्रमाणं स्वरूपं च शृणुष्वावहितः स्थितः

Transliteration

bṛhaspati ruvāca | ahaṃ te kīrtayiṣyāmi māhātmyaṃ yugasaṃbhavam | yatpramāṇaṃ svarūpaṃ ca śṛṇuṣvāvahitaḥ sthitaḥ

Translation

برہسپتی نے کہا: میں تمہیں یُگ کی پیدائش اور اس کی عظمت بیان کروں گا—اس کی مقدار اور اس کی اصل حقیقت بھی۔ تم ہوشیار رہ کر، پوری یکسوئی سے سنو۔

Word by Word
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन — Perfect, 3rd person singular
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular
तेto you
ते:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6) / चतुर्थी (4), एकवचन — Genitive/Dative singular; here दत्त-सम्प्रदानार्थे (to you)
कीर्तयिष्यामिI shall recount
कीर्तयिष्यामि:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्तय् (नामधातु from कीर्ति) / √कीर्त् (धातु-प्रयोग)
Formलृट् (परस्मैपद), उत्तमपुरुष, एकवचन — Simple future, 1st person singular
माहात्म्यम्the sacred greatness
माहात्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन — Accusative singular
युगसंभवम्arising in the yuga
युगसंभवम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुग (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन — Accusative singular; विशेषण of ‘माहात्म्यम्’
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative linkage/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन — Relative pronoun; correlates with following objects
प्रमाणम्the measure/extent
प्रमाणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन — Accusative singular
स्वरूपम्the nature/form
स्वरूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन — Accusative singular
चand
च:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) — conjunction
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (आत्मनेपद), मध्यमपुरुष, एकवचन — Imperative, 2nd person singular
अवहितःattentive
अवहितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव + धा (धातु) → अवहित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; addressed quality
स्थितःstanding/remaining
स्थितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; with ‘अवहितः’
Speaker

Bṛhaspati

Skanda Dialogue

Listener: Indra (Tridaśeśvara)

Visual Art Cues

Scene: Bṛhaspati begins his discourse, gesturing toward a manuscript or time-diagram, while Indra listens with unwavering attention.

Characters & Entities
B
Bṛhaspati
I
Indra

FAQs

Sacred knowledge is transmitted through attentive listening and systematic teaching.

This verse introduces a doctrinal section; it does not name a specific tīrtha.

No ritual is prescribed; the instruction is to practice attentive hearing (śravaṇa) of dharma.

←Previous Verse
Next Verse→