Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 59
Devanagari script
नातिरूपेण संयुक्ता न च रूपविवर्जिताः । अव्यक्तजल्पकाश्चापि पशवः पक्षिणो मृगाः
Transliteration
nātirūpeṇa saṃyuktā na ca rūpavivarjitāḥ | avyaktajalpakāścāpi paśavaḥ pakṣiṇo mṛgāḥ
Translation
وہ نہ حد سے زیادہ حسن سے آراستہ ہیں، نہ حسن سے بالکل خالی۔ جانور—چوپائے، پرندے اور ہرن وغیرہ—بھی مبہم سی آوازیں نکالتے ہیں۔
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अतिरूपेणwith excessive beauty
अतिरूपेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअतिरूप (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (अति + रूप); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
संयुक्ताःendowed/combined
संयुक्ताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + युज् (धातु) → संयुक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
नnor
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
रूपविवर्जिताःdevoid of beauty
रूपविवर्जिताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरूप + वि + वर्ज् (धातु) → विवर्जित (कृदन्त)
Formतत्पुरुष (रूपेण विवर्जिताः = devoid of form/beauty); भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अव्यक्तजल्पकाःwith indistinct speech
अव्यक्तजल्पकाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यक्त + जल्पक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (अव्यक्तः जल्पकः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारक अव्यय
पशवःanimals
पशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
मृगाःdeer/wild animals
मृगाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
Speaker
Skanda (deduced)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A balanced portrayal of human beauty—neither extreme nor absent—set against a forest where animals and birds vocalize in indistinct, mist-like sound waves; the sage points to nature as moral metaphor.
Characters & Entities
S
SkandaFAQs
It depicts a moderated world-state—neither extreme excellence nor total decline—matching Dvāpara’s mixed dharma condition.
No named tīrtha appears in this verse.
None.