Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58
Devanagari script
नार्यश्चापि सुरश्रेष्ठ तत्स्व रूपाः प्रकीर्तिताः । पंचहस्तप्रमाणेन चतुर्हस्तास्तथा परं
Transliteration
nāryaścāpi suraśreṣṭha tatsva rūpāḥ prakīrtitāḥ | paṃcahastapramāṇena caturhastāstathā paraṃ
Translation
اور اے دیوتاؤں کے سردار، عورتیں بھی اپنے اپنے خاص روپ کے ساتھ بیان کی گئی ہیں۔ ان کا قد پانچ ہاتھ کہا گیا ہے، اور پھر (ایک اور طبقے میں) چار ہاتھ بھی۔
Word by Word
नार्यःwomen
नार्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारक अव्यय (also/even)
सुरश्रेष्ठO best of gods
सुरश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां श्रेष्ठः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
तत्स्वtheir own
तत्स्व:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतत् + स्व (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (तत्स्व = तेषां स्वम्/स्वकीयम्); नपुंसकलिङ्ग, अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable-like qualifier)
रूपाःforms/appearances
रूपाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
प्रकीर्तिताःare described/proclaimed
प्रकीर्तिताः:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle) बहुवचन, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st); कर्मणि प्रयोग (passive sense)
पञ्चहस्तप्रमाणेनby the measure of five hands
पञ्चहस्तप्रमाणेन:
Karaṇa (Instrument/Measure/करण)
TypeNoun
Rootपञ्च + हस्त + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (पञ्चहस्तस्य प्रमाणम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; मापनार्थक (by measure)
चतुर्हस्ताःfour-handed (four hands in measure)
चतुर्हस्ताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + हस्त (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (चतुर्हस्त = चारि हस्ताः प्रमाणम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (implied beings/forms)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयवाचक अव्यय
परम्further/moreover
परम्:
Sambandha (Discourse link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative: ‘further/moreover’)
Speaker
Skanda (deduced)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: sura-śreṣṭha (explicit vocative)
Visual Art Cues
Scene: Women depicted in two height-classes measured by hasta (hand-span), shown beside a measuring staff; the narrator addresses the 'best of gods' in a calm explanatory setting.
Characters & Entities
S
SkandaFAQs
It continues the yuga-portrait by describing embodied conditions, implying that cosmic age influences even physical norms.
No specific tīrtha is named in this verse.
None.