Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

यथैव बधिरस्याग्रे गीतं नृत्यमचक्षुषः । तद्वन्मातृमतादन्यकृतं पुत्रस्य धर्मजम्

Transliteration

yathaiva badhirasyāgre gītaṃ nṛtyamacakṣuṣaḥ | tadvanmātṛmatādanyakṛtaṃ putrasya dharmajam

Translation

جیسے بہرے کے سامنے گیت، اور نابینا کے لیے رقص—اسی طرح ماں کی نیت کے خلاف بیٹے کے کیے ہوئے دینی اعمال حقیقی پھل نہیں دیتے۔

Word by Word

• यथा: as
• यथा: Upamana (Simile marker/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (as/like)

• एव: indeed/just
• एव: Avadharana (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• बधिरस्य: of a deaf (person)
• बधिरस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बधिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; (of a deaf person)

• अग्रे: in front/presence
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• गीतम्: song
• गीतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गीत (√गै, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्तान्त-शब्दः (song)

• नृत्यम्: dance
• नृत्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अचक्षुषः: of a blind (person)
• अचक्षुषः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अ-चक्षुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; नञ्-समासान्त-शब्दः (one without eyes/blind)

• तद्वत्: likewise
• तद्वत्: Upamana (Comparison/उपमानार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तद्वत् (अव्यय)
• Form: तुल्यतावाचक-अव्यय (likewise)

• मातृमतात्: from the mother's opinion
• मातृमतात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक) + मत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मातुः मतम् = mother's opinion); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• अन्यकृतम्: done by another (i.e., not by mother)
• अन्यकृतम्: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक) + कृत (√कृ, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अन्येन कृतम् = done by another); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• पुत्रस्य: of the son
• पुत्रस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• धर्मजम्: dharma-born act/merit
• धर्मजम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + ज (√जन्, क-प्रत्यय/ज-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मात् जातम्/धर्मेण जातम् = born of dharma); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Unspecified in snippet (didactic voice)

Visual Art Cues

Scene: Two similes: a singer performing before a deaf person and a dancer performing for a blind person; beside them, a son offering ritual acts while the mother turns away—signifying ‘anyathā-kṛta’ dharma becoming fruitless.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is not merely action but right relationship and obedience; acts opposed to the mother’s rightful intent become ineffective.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse; it serves as a moral illustration within the larger tīrtha-mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse evaluates the fruitfulness of dharmic acts rather than prescribing a rite.