Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

वृत्र उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव ब्राह्मणत्वं प्रयच्छ मे । ब्राह्मणत्वं समासाद्य साधयामि परं पदम्

Transliteration

vṛtra uvāca | yadi tuṣṭosi me deva brāhmaṇatvaṃ prayaccha me | brāhmaṇatvaṃ samāsādya sādhayāmi paraṃ padam

Translation

ورترا نے کہا: “اے ربّ! اگر آپ مجھ سے خوش ہیں تو مجھے برہمنیت عطا فرمائیں۔ برہمنیت پا کر میں اعلیٰ ترین مقام حاصل کروں گا۔”

Word by Word

• वृत्रः: Vṛtra
• वृत्रः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• यदि: if
• यदि: Condition marker (शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: सम्बन्धक-अव्ययम् (conditional conjunction)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) → तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'त्वम्' (असि) इति कर्तृसमानाधिकरणम्

• असि: you are
• असि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, मध्यम-पुरुषः (2nd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मे: of me/my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र षष्ठी (of me)

• देव: O god
• देव: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• ब्राह्मणत्वम्: Brahminhood
• ब्राह्मणत्वम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मणत्व (प्रातिपदिक; -त्व प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रयच्छ: grant/give
• प्रयच्छ: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + यम् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मे: to me
• मे: Sampradāna (सम्प्रदान/Recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्

• ब्राह्मणत्वम्: Brahminhood
• ब्राह्मणत्वम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मणत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• समासाद्य: having attained
• समासाद्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + सद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund), 'having attained/obtained'

• साधयामि: I will accomplish
• साधयामि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु) [णिच् causative: साधय-]
• Form: लट्-लकारः, उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः

• परम्: supreme
• परम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'पदम्' इति विशेषणम्

• पदम्: state/abode
• पदम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Vṛtra

Characters & Entities

• Vṛtra
• Brahmā
• Brāhmaṇatva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest aspiration is inner elevation—seeking the dharmic status and discipline associated with spiritual knowledge rather than worldly power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The request occurs in the Puṣkara setting, a tīrtha associated with Brahmā and ascetic attainments.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the verse emphasizes the vow-like aspiration for brāhmaṇatva and the pursuit of the supreme state.