Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

अल्पापि निद्रा नायाता न च नारी विनिर्गता । तस्याधस्तात्ततो लिंगमभवत्तु धरोद्भवम् । गत्वा च पत्राण्यादाय प्रचिक्षेपास्य चोपरि

alpāpi nidrā nāyātā na ca nārī vinirgatā | tasyādhastāttato liṃgamabhavattu dharodbhavam | gatvā ca patrāṇyādāya pracikṣepāsya copari

اسے ذرا بھی نیند نہ آئی اور نہ کوئی عورت باہر نکلی۔ تب اس کے نیچے زمین سے اُبھرتا ہوا شِو لِنگ ظاہر ہوا؛ وہ گیا، پتے لایا اور انہیں اس پر نچھاور کر دیا۔

अल्पाlittle
अल्पा:
Kartṛ-viśeṣaṇa (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootअल्प (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेषण (little)
अपिeven
अपि:
Sambandha-bodhaka (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात; समुच्चय/अपेक्षार्थ (even/also)
निद्राsleep
निद्रा:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootनिद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nominative singular)
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
आयाताcame
आयाता:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootआ√या (धातु) + क्त (क्तप्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘came’
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
and
:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
नारीwoman
नारी:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
विनिर्गताcame out
विनिर्गता:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootवि-निर्√गम् (धातु) + क्त (क्तप्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘went out/emerged’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी एकवचन
अधस्तात्below
अधस्तात्:
Adhikaraṇa (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय/प्रातिपदिक) + तात्
Formअव्यय; देशवाचक (below/underneath)
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदनन्तरम् (then)
लिङ्गम्liṅga (emblem)
लिङ्गम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
अभवत्became/arose
अभवत्:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत) परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)
धर-उद्भवम्born from the earth
धर-उद्भवम्:
Kartṛ-viśeṣaṇa (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootधर (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: ‘धरात् उद्भव’ (earth-born); नपुंसकलिङ्ग प्रथमा एकवचन; विशेषण
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त; पूर्वकालिक क्रिया (having gone)
and
:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
पत्राणिleaves
पत्राणि:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootपत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन (Accusative plural)
आदायhaving taken
आदाय:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeVerb
Rootआ√दा (धातु) + ल्यप् (ल्यबन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having taken)
प्रचिक्षेपthrew/scattered
प्रचिक्षेप:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootप्र√क्षिप् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट) परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन
अस्यof him/of this (person)
अस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; षष्ठी एकवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
उपरिupon/over
उपरि:
Adhikaraṇa (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (upon/above)

Narrator (contextual Purāṇic narrator; traditionally Sūta)

Type: kshetra

Scene: A sleepless man in the night sees a liṅga suddenly rise from the earth beneath him; he gathers leaves and scatters/offers them upon the fresh-emerged emblem.

Ś
Śiva
L
Liṅga

FAQs

On Śivarātri, even an accidental vigil and a simple offering to the liṅga (like leaves) can become a powerful cause of purification and grace.

A dharodbhava (earth-arisen) Śiva-liṅga at the sacred shrine described in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, highlighting the place as a potent tīrtha-space.

Liṅga-pūjā through offering leaves (patra-arpana) and observing wakefulness (jāgaraṇa) on Śivarātri.