Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

एकादश्यां हरेः पूजां जातिपुष्पैः समाचरेत् । द्वादश्यां बिल्वपत्रेण शतपत्र्या ततः परम् । त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां सुरभ्या भक्तिपूर्वकम्

Transliteration

ekādaśyāṃ hareḥ pūjāṃ jātipuṣpaiḥ samācaret | dvādaśyāṃ bilvapatreṇa śatapatryā tataḥ param | trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ surabhyā bhaktipūrvakam

Translation

ایکادشی کو ہری کی پوجا چمیلی کے پھولوں سے طریقے کے مطابق کرے۔ دوادشی کو بیل کے پتّوں سے؛ اس کے بعد سو پتیوں والے کنول سے۔ تریودشی اور چتوردشی کو خوشبودار نذرانوں کے ساتھ، بھکتی سمیت انجام دے۔

Word by Word

• एकादश्याम्: on the eleventh (lunar day)
• एकादश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कालवाचक अधिकरण (locative of time)

• हरेः: of Hari
• हरेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• पूजाम्: worship
• पूजाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• जातिपुष्पैः: with jasmine flowers
• जातिपुष्पैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: जाति-पुष्प (प्रातिपदिक; जाति + पुष्प)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण (instrumental)

• समाचरेत्: should perform
• समाचरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• द्वादश्याम्: on the twelfth (lunar day)
• द्वादश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कालवाचक अधिकरण

• बिल्वपत्रेण: with bilva leaves
• बिल्वपत्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बिल्व-पत्र (प्रातिपदिक; बिल्व + पत्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण

• शतपत्र्या: with śatapatrī (hundred-petalled flower/rose/lotus)
• शतपत्र्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शतपत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण

• ततः: thereafter
• ततः: Adhikarana (Sequence/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (thereafter)

• परम्: next/further
• परम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्राय (adverbial accusative); ‘further/next’

• त्रयोदश्याम्: on the thirteenth (lunar day)
• त्रयोदश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रयोदशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कालवाचक अधिकरण

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (lunar day)
• चतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कालवाचक अधिकरण

• सुरभ्या: with fragrant substances / with Surabhī (fragrant offering)
• सुरभ्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुरभी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण

• भक्तिपूर्वकम्: with devotion
• भक्तिपूर्वकम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भक्ति-पूर्वक (प्रातिपदिक; भक्ति + पूर्वक)
• Form: अव्ययीभावसमास; अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A Vaiṣṇava shrine where the devotee offers jasmine on Ekādaśī, bilva leaves on Dvādaśī, a full lotus thereafter, and fragrant offerings on Trayodaśī and Caturdaśī.

Characters & Entities

• Hari
• Ekādaśī
• Dvādaśī
• Trayodaśī
• Caturdaśī
• Bilva
• Jāti (jasmine)
• Śatapatrī (lotus)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion becomes concrete through orderly daily worship, offering pure items suited to each sacred day.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it provides ritual detail within a broader tīrtha-māhātmya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

A day-wise pūjā sequence to Hari using jasmine (Ekādaśī), bilva leaves (Dvādaśī), lotus, and other fragrant offerings (Trayodaśī–Caturdaśī).