Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

काले दारक्रियां तस्य चिन्तयामास शंकरः । स उवाच प्रसन्नात्मा गांगेयममितद्युतिम्

Transliteration

kāle dārakriyāṃ tasya cintayāmāsa śaṃkaraḥ | sa uvāca prasannātmā gāṃgeyamamitadyutim

Translation

مقررہ وقت پر شنکر نے اپنے بیٹے کے نکاحی سنسکار کا خیال کیا۔ خوش دل ہو کر اُس نے گنگا سے پیدا ہونے والے، بے پایاں جلال والے کو مخاطب کیا۔

Word by Word

• काले: at the proper time
• काले: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• दारक्रियाम्: marriage rite
• दारक्रियाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दार-क्रिया (प्रातिपदिक; दार + क्रिया)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दाराणां क्रिया)

• तस्य: of him (Skanda)
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• चिन्तयामास: considered, thought about
• चिन्तयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect; periphrastic), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• शंकरः: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• प्रसन्नात्मा: of serene mind
• प्रसन्नात्मा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न-आत्मन् (प्रातिपदिक; प्रसन्न + आत्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (प्रसन्नः आत्मा यस्य)

• गाङ्गेयम्: Gāṅgeya (Skanda)
• गाङ्गेयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गाङ्गेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अमितद्युतिम्: of immeasurable splendor
• अमितद्युतिम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमित-द्युति (प्रातिपदिक; अमित + द्युति)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (अमिता द्युतिः यस्य)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; speaker not explicit in the snippet)

Skanda Dialogue

Listener: Skanda (Gaṅgeya)

Visual Art Cues

Scene: Śaṅkara, calm and benevolent, considers Skanda’s marriage rite and addresses the radiant Gaṅgā-born son; intimate counsel scene.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)
• Skanda (Gāṅgeya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma honors life-stages; even the divine models timely reflection on duties such as marriage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The concept of dārakriyā (marriage rite) is mentioned generally, without details of procedure.