Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

अयं हि निर्मलो योगो निर्गुणः स उदाहृतः । तद्विष्णोः कर्म जनितं शुभत्व प्रतिपादनम्

Transliteration

ayaṃ hi nirmalo yogo nirguṇaḥ sa udāhṛtaḥ | tadviṣṇoḥ karma janitaṃ śubhatva pratipādanam

Translation

اسی کو بے داغ یوگ کہا گیا ہے؛ اور اسے نِرگُن قرار دیا گیا ہے۔ یہ وشنو سے وابستہ عمل سے پیدا ہوتا ہے اور شُبھتا (پاکیزگی اور خیر) کو قائم کرتا ہے۔

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), अव्ययम्; हेत्वर्थे/निश्चयार्थे (indeed/for)

• निर्मलः: pure, spotless
• निर्मलः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (adjective)

• योगः: yoga, spiritual discipline
• योगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• निर्गुणः: without qualities (nirguṇa)
• निर्गुणः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• सः: he/that (it)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उदाहृतः: is declared/said
• उदाहृतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्+आ+हृ (धातु) → उदाहृत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे (passive sense)

• तत्: that
• तत्: Karma/Prayojaka reference (कर्म/निर्देश)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्; निर्देशार्थम् (deictic)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• कर्म: act, deed
• कर्म: Karta/Karma (contextual; here appositional)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• जनितम्: produced, generated
• जनितम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) → जनित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• शुभत्वम्: auspiciousness
• शुभत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुभत्व (प्रातिपदिक; भाव-प्रत्यय -त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रतिपादनम्: establishing, demonstrating
• प्रतिपादनम्: Kriya-nama (Action-noun/क्रियानाम)
• Type: Noun
• Root: प्रति+पद् (धातु) → प्रतिपादन (कृदन्त/भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; भाववाचक-नाम (verbal noun: act of establishing)

Speaker

Unknown (Tīrthamāhātmya context; internal narrator not provided in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A symbolic depiction of guṇas as colored veils (white/red/black) falling away from a devotee performing service to Viṣṇu; the devotee becomes radiant and calm, signifying nirmala, nirguṇa yoga.

Characters & Entities

• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A pure, guṇa-transcending yoga is achieved through Viṣṇu-centered action that generates auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A specific site is not identified in the verse; it supports the chapter’s tīrtha-centered spiritual instruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

The emphasis is on Viṣṇu-oriented karma as a yogic discipline rather than an external rite.