Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 57

Devanagari script

अत्र यांति नरा विप्र पररंध्रनिरीक्षकाः । कूटकर्मरता ये च शास्त्रविक्रयकारकाः

Transliteration

atra yāṃti narā vipra pararaṃdhranirīkṣakāḥ | kūṭakarmaratā ye ca śāstravikrayakārakāḥ

Translation

اے وِپر (برہمن)! یہاں وہ لوگ آتے ہیں جو دوسروں کے عیب ٹٹولتے ہیں، جو فریب کے کاموں میں مگن رہتے ہیں، اور جو شاستروں کو بیچ کر تجارت بناتے ہیں۔

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (here)

• यान्ति: go
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• नराः: men
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• विप्र: O brahmin
• विप्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• पर-रन्ध्र-निरीक्षकाः: watchers of others' faults
• पर-रन्ध्र-निरीक्षकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक) + रन्ध्र (प्रातिपदिक) + निरीक्षक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी/कर्म-तत्पुरुष (परस्य रन्ध्रं निरीक्षन्ति = those who look for others' faults)

• कूटकर्मरताः: engaged in fraudulent deeds
• कूटकर्मरताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कूट (प्रातिपदिक) + कर्म (प्रातिपदिक) + रत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (कूटकर्मणि रताः = devoted to deceitful acts)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• शास्त्र-विक्रय-कारकाः: those who sell scriptures
• शास्त्र-विक्रय-कारकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक) + विक्रय (प्रातिपदिक) + कारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शास्त्रस्य विक्रयस्य कारकाः = sellers of scriptures)

Speaker

Yama

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Asipatravana (implied destination)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: vipra

Visual Art Cues

Scene: Three groups of sinners: one peering through cracks in walls (spies), one forging documents/weights (fraudsters), one hawking palm-leaf scriptures in a marketplace; all are driven toward the blade-forest by Yama’s attendants.

Characters & Entities

• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It condemns fault-finding, fraud, and commodifying sacred knowledge, emphasizing purity of speech, honesty, and reverence for śāstra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the focus is on ethical transgressions and their karmic result.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed; it identifies behaviors to avoid as adharma.