Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तल्लिंगं तत्र संस्थाप्य चक्रुस्तां नर्मदां नदीम् । तज्जलं नर्मदारूपं ल्लिंगं चामरकण्टकम्

Transliteration

talliṃgaṃ tatra saṃsthāpya cakrustāṃ narmadāṃ nadīm | tajjalaṃ narmadārūpaṃ lliṃgaṃ cāmarakaṇṭakam

Translation

اُس لِنگ کو وہاں قائم کرکے انہوں نے نَرمَدا ندی کو ظاہر کیا۔ وہی جل نَرمَدا کا روپ بن گیا، اور وہی لِنگ ‘امَرکنٹک’ کے نام سے مشہور ہوا۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), एकवचन; determiner of लिङ्गम्

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), एकवचन; object of संस्थाप्य

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• संस्थाप्य: having installed/established
• संस्थाप्य: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्- (उपसर्ग) + स्था (धातु) → संस्थाप्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया

• चक्रुः: they made
• चक्रुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन, परस्मैपद

• ताम्: that (her/it)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), एकवचन; refers to नदीम्

• नर्मदाम्: Narmadā
• नर्मदाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), एकवचन; apposition to नदीम्

• नदीम्: river
• नदीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Case 1/2), एकवचन; determiner of जलम्

• जलम्: water
• जलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Case 1/2), एकवचन; (elliptic) identified as Narmadā-form

• नर्मदारूपम्: having the form of Narmadā
• नर्मदारूपम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Case 1/2), एकवचन; विशेषण of जलम्

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Case 1/2), एकवचन; coordinated with जलम् (elliptic)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• अमरकण्टकम्: Amarakantaka (name)
• अमरकण्टकम्: Samanaadhikarana (Predicate nominal/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमर (प्रातिपदिक) + कण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Case 1/2), एकवचन; predicate/appellation of लिङ्गम्

Speaker

Gālava

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amarakantaka (Narmadā-udgama)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Sages/holy beings install a radiant liṅga on a forested peak; from the liṅga’s vicinity a clear stream bursts forth and becomes the Narmadā, flowing as a goddess-river; the liṅga is revered as Amarakantaka.

Characters & Entities

• Narmadā
• Amarakantaka
• Liṅga
• Ṛṣis/Brāhmaṇas (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When the sacred is स्थापित (established) with devotion, a place becomes a tīrtha and the land is purified through divine presence.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Amarakantaka and the Narmadā—presented as a divinely-formed river arising in connection with the liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pratiṣṭhā/saṃsthāpana of the liṅga (establishing the liṅga) is implied as the sanctifying act.