Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

तारा तरेयिका शांता दुर्विषह्या मनोरमा । सुनासा दीर्घनासा च गौरा गौरमुखीह या

Transliteration

tārā tareyikā śāṃtā durviṣahyā manoramā | sunāsā dīrghanāsā ca gaurā gauramukhīha yā

Translation

وہ تارا اور تریئیکا کہلاتی تھیں؛ شانتا (پُرامن)، دُروِشہیا (ناقابلِ مغلوب)، اور منورما (دلکش)؛ نیز سوناسا، دیرغ ناسا، گورا اور گورمکھی بھی۔

Word by Word

• तारा: Tārā (name)
• तारा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• तरेयिका: Tareyikā (name)
• तरेयिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तरेयिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• शान्ता: Śāntā (name; 'peaceful')
• शान्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शान्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• दुर्विषह्या: Durviṣahyā (name; 'hard to endure')
• दुर्विषह्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर् + विषह्य (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास ('दुर्विषह्या' = 'दुष्टेन विषह्या/दुर्विषहा'); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• मनोरमा: Manoramā (name; 'charming')
• मनोरमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनोरमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• सुनासा: Sunāsā (name; 'fine-nosed')
• सुनासा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सु + नासा (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास ('सु-नासा' = 'सुन्दर-नासा'); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• दीर्घनासा: Dīrghanāsā (name; 'long-nosed')
• दीर्घनासा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दीर्घ + नासा (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास ('दीर्घा नासा यस्याः'); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• गौरा: Gaurā (name; 'fair')
• गौरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गौर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• गौरमुखी: Gauramukhī (name; 'fair-faced')
• गौरमुखी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गौर + मुखी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास ('गौरं मुखं यस्याः'); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: 'here')

• या: who/which
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)

Speaker

Narrator (contextual; prior narration in the chapter)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A tranquil tableau of fair-faced, bright cows with distinctive noses and gentle eyes, standing quietly as if embodying peace; the landscape feels hushed and sanctified.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic tīrtha-texts often convey sanctity through auspicious naming—linking beauty, peace, and invincibility to sacred presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the chapter’s tīrtha narrative in Nāgara Khaṇḍa; this line itself lists epithets rather than a place-name.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; it continues the descriptive catalog of names and qualities.