Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

पूर्वजानां गणाः सर्वे दधिपीयूषपाणयः । मरीचिपाः सोमपाश्च सिद्धसंघास्तथा परे

Transliteration

pūrvajānāṃ gaṇāḥ sarve dadhipīyūṣapāṇayaḥ | marīcipāḥ somapāśca siddhasaṃghāstathā pare

Translation

وہاں اولین ہستیوں کے سبھی گروہ تھے، جن کے ہاتھوں میں دہی اور امرت سا پیوش تھا؛ وہاں مریچی پینے والے، سوما پینے والے، اور اس کے سوا بھی سِدھوں کی دیگر جماعتیں تھیں۔

Word by Word

• पूर्वजानाम्: of the ancients/earlier-born
• पूर्वजानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पूर्वज (प्रातिपदिक-समास)
• Form: तत्पुरुष: 'पूर्वे जाताः' (those born earlier/ancients); पुंलिङ्ग, षष्ठी (Gen./6th), बहुवचन

• गणाः: groups
• गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom./1st), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom./1st), बहुवचन; विशेषण (qualifier of गणाः)

• दधि: curd, yogurt
• दधि: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: दधि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग

• पीयूष: nectar
• पीयूष: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: पीयूष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग

• पाणयः: hands
• पाणयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom./1st), बहुवचन

• दधिपीयूषपाणयः: those whose hands (hold) curd and nectar
• दधिपीयूषपाणयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दधि + पीयूष + पाणि (प्रातिपदिक-समास)
• Form: बहुव्रीहि: 'दधि-पीयूषे पाणौ येषाम्' (whose hands have curd and nectar); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मरीचिपाः: drinkers of rays (light)
• मरीचिपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मरीचि + पा (प्रातिपदिक-समास)
• Form: तत्पुरुष: 'मरीचिं पिबन्ति' (drinkers of rays/light); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सोमपाः: Soma-drinkers
• सोमपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम + पा (प्रातिपदिक-समास)
• Form: तत्पुरुष: 'सोमं पिबन्ति' (Soma-drinkers); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक-निपात (conjunction: and)

• सिद्धसंघाः: groups of Siddhas
• सिद्धसंघाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध + संघ (प्रातिपदिक-समास)
• Form: तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ: 'सिद्धानां संघाः' / 'सिद्धाः संघाः' (assemblies of Siddhas); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Discourse adverb/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकार/समुच्चय (likewise/also)

• परे: others
• परे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom./1st), बहुवचन; 'others' अर्थे

Speaker

Gālava (narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Goloka

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vast celestial court: ancient luminous beings hold vessels of curd and pīyūṣa; other groups sip marīci (rays) and soma; siddhas hover in the air, forming concentric assemblies.

Characters & Entities

• Pūrvajāḥ (primordial beings)
• Siddhas
• Soma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Near the divine abode, perfected beings (Siddhas) and primordial hosts appear—signifying spiritual attainment and the exalted company found in sacred realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Goloka continues as the setting, depicted as populated by Siddhas and ancient divine hosts.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive, emphasizing the sanctity and perfection of the realm.