Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

द्व्यक्षरो मन्त्रराजोऽयं सर्वकार्यकरो भुवि । देवा अपि प्रगायंति रामनामगुणाकरम्

Transliteration

dvyakṣaro mantrarājo'yaṃ sarvakāryakaro bhuvi | devā api pragāyaṃti rāmanāmaguṇākaram

Translation

دو حرفوں والا یہ منترراج زمین پر ہر کام کو انجام دیتا ہے؛ دیوتا بھی ‘رام’ نام—فضائل کے خزانے—کا گیت گاتے ہیں۔

Word by Word

• द्वि-अक्षरः: two-syllabled
• द्वि-अक्षरः: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ अक्षरौ यस्य)

• मन्त्र-राजः: king of mantras
• मन्त्र-राजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्राणां राजा)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• सर्व-कार्य-करः: accomplisher of all tasks
• सर्व-कार्य-करः: Viśeṣaṇa (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (सर्वेषां कार्याणां करः)

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle); ‘also/even’ अर्थे

• प्रगायन्ति: sing forth, praise in song
• प्रगायन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + गै (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• राम-नाम-गुण-आकरम्: the mine/reservoir of the virtues of Rāma’s name
• राम-नाम-गुण-आकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + नाम (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + आकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (रामनाम्नः गुणानाम् आकरः)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A celestial choir: devas in the sky with vīṇā and mṛdaṅga sing ‘Rāma’; below, humans echo the chant; the two syllables appear as twin lotuses or twin flames.

Characters & Entities

• Rāma-nāma
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rāma-nāma is exalted as a supreme mantra praised even by the gods and effective in all legitimate aims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; the glorification centers on the mantra itself.

What ritualistic prescription is mentioned?

Chanting the two-syllable mantra ‘Rāma’ and praising it through song/recitation.