Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

चातुर्मास्ये विशेषेण ब्रह्मदं चिंतितप्रदम् । एतदक्षरजं स्तोत्रं यः समाश्रयते सदा

Transliteration

cāturmāsye viśeṣeṇa brahmadaṃ ciṃtitapradam | etadakṣarajaṃ stotraṃ yaḥ samāśrayate sadā

Translation

خصوصاً چاتُرمَاس میں یہ برہمن (اعلیٰ حالت) عطا کرتا ہے اور جس کا دھیان کیا جائے وہی مراد دیتا ہے۔ جو ہمیشہ ان مقدس اَکشر سے پیدا ہوئے اس ستوتر کا سہارا لیتا ہے—

Word by Word

• चातुर्मास्ये: in the Cāturmāsya (four-month period)
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Location/Time)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative of time)

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणभावे (instrumental: ‘especially/by distinction’)

• ब्रह्मदम्: granting Brahman (supreme reality)
• ब्रह्मदम्: Karma (Object)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (qualifying stotram)

• चिन्तितप्रदम्: bestowing what is desired/thought of
• चिन्तितप्रदम्: Karma (Object)
• Type: Adjective
• Root: चिन्तित-प्रद (प्रातिपदिक; कृदन्त ‘चिन्तित’ + ‘प्रद’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; समासः: चिन्तितस्य प्रदः (genitive-tatpuruṣa)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम; विशेषणम् (stotram)

• अक्षरजम्: born of syllables (i.e., consisting of syllables)
• अक्षरजम्: Karma (Object)
• Type: Adjective
• Root: अक्षर-ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; समासः: अक्षरात् जातम् (ablative-tatpuruṣa)

• स्तोत्रम्: hymn
• स्तोत्रम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object of ‘samāśrayate’)

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• समाश्रयते: resorts to, takes refuge in
• समाश्रयते: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-श्रि (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष? actually 3rd person, एकवचन; आत्मनेपद; ‘he resorts to/embraces’

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Speaker

Skanda (deduced from context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Monsoon Cāturmāsya setting: rain clouds, a devotee under a temple eave reciting a stotra; a luminous twelve-syllable garland descends like a protective canopy; a subtle vision of Brahman-light appears behind the shrine.

Characters & Entities

• Cāturmāsya
• Brahman

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cāturmāsya is highlighted as a powerful season where refuge in the mantra-hymn yields both worldly aims and the highest spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse spotlights a sacred season and practice rather than naming a specific pilgrimage site.

What ritualistic prescription is mentioned?

During Cāturmāsya, regularly taking refuge in/reciting this akṣara-born stotra (hymn).