Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

गणेशस्य सदा कुर्याच्चातुर्मास्ये विशेषतः । पूजां मनुष्यो लाभार्थं यत्नो लाभप्रदो हि सः

Transliteration

gaṇeśasya sadā kuryāccāturmāsye viśeṣataḥ | pūjāṃ manuṣyo lābhārthaṃ yatno lābhaprado hi saḥ

Translation

انسان کو ہمیشہ بھگوان گنیش کی پوجا کرنی چاہیے—خصوصاً چاتُرمَاس میں۔ جو خوشحالی کی نیت سے کوشش کے ساتھ پوجا کرے، وہی کوشش یقیناً نفع و برکت عطا کرنے والی بن جاتی ہے۔

Word by Word

• गणेशस्य: of Gaṇeśa
• गणेशस्य: Sambandha (Possessor/Relation)
• Type: Noun
• Root: gaṇeśa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive); एकवचन

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: sadā (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time: “always”)

• कुर्यात्: should do
• कुर्यात्: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: √kṛ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• चातुर्मास्ये: in the Cāturmāsya period
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Time)
• Type: Noun
• Root: cāturmāsya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन (festival/period of four months)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: viśeṣatas (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/विशेषवाचक (adverb: “especially”)

• पूजाम्: worship
• पूजाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: pūjā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• मनुष्यः: a person
• मनुष्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: manuṣya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• लाभार्थम्: for gain
• लाभार्थम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Noun
• Root: lābha (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; प्रयोजनार्थक (accusative of purpose). समासः—तत्पुरुषः (लाभस्य अर्थः)

• यत्नः: effort
• यत्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yatna (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• लाभप्रदः: granting gain
• लाभप्रदः: Karta (Predicate adjective of subject)
• Type: Adjective
• Root: lābha (प्रातिपदिक) + prada (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषणम् (qualifies ‘यत्नः’). समासः—तत्पुरुषः (लाभं प्रददाति)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/हेतु (particle: “indeed/for”)

• सः: that (effort)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Narrator within the Tīrthamāhātmya frame (deductive: Sūta/Lomaharṣaṇa to sages)

Visual Art Cues

Scene: A householder in a clean courtyard shrine offers dūrvā and lamps to Gaṇeśa during the rainy-season Cāturmāsya, with vrata marks and a calm, disciplined atmosphere.

Characters & Entities

• Gaṇeśa
• Cāturmāsya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Consistent worship, especially in sacred seasons, is portrayed as both dharmic discipline and a source of auspicious results.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is named; the focus is on the time-sacrality of Cāturmāsya within the māhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform Gaṇeśa pūjā always, and with special emphasis during Cāturmāsya.