Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

एकैकस्य च षड्भार्याः सर्वासां च पितामहः । ताभिः सहैव ते रागा लीलावपुर्धरास्तथा

Transliteration

ekaikasya ca ṣaḍbhāryāḥ sarvāsāṃ ca pitāmahaḥ | tābhiḥ sahaiva te rāgā līlāvapurdharāstathā

Translation

ہر ایک کی چھ بیویاں تھیں، اور سب کے لیے ایک ہی پِتامہہ تھا۔ ان بیویوں کے ساتھ وہ راگ بھی لیلا بھرے روپ دھارن کر بیٹھے۔

Word by Word

• एकैकस्य: of each one
• एकैकस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; द्वन्द्व-समासः (एकः च एकः) अर्थे 'each one'

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः

• षट्-भार्याः: six wives
• षट्-भार्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: षट् (संख्या-प्रातिपदिक) + भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; द्विगु-समासः (षट् भार्याः)

• सर्वासाम्: of all (of them)
• सर्वासाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः

• पितामहः: grandfather/forefather
• पितामहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• ताभिः: with them
• ताभिः: Sahakarana (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• सह: together with
• सह: Sahakarana (Association/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-अव्ययम् (preposition-like indeclinable: with)

• एव: indeed
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपातः

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• रागाः: rāgas
• रागाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• लीलावपुःधराः: bearing playful forms
• लीलावपुःधराः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लीला (प्रातिपदिक) + वपुस् (प्रातिपदिक) + धर (कृदन्त, √धृ)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुष-समासः (लीलायाः वपुः धरन्ति)

• तथा: likewise
• तथा: Adverbial (रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: रीति/समुच्चय-अव्ययम्

Speaker

Deductive: Sūta/Lomaharṣaṇa narrating to sages

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Each rāga appears with six consorts, all radiant and ornamented, assuming playful bodies; the composition suggests a choreographed circle-dance of musical deities around a central source-figure.

Characters & Entities

• Rāgas (personified)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse frames cosmic principles (like rāga/nāda) as living, relational powers—divine order is both structured (genealogy) and playful (līlā).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site name is provided in this shloka; it supports the grandeur of the sacred setting through mythic description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated.