Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

खदिरो भूमिपुत्रेण अपामार्गो बुधेन च । अश्वत्थो गुरुणा चैव शुक्रेणोदुम्बरस्तथा

khadiro bhūmiputreṇa apāmārgo budhena ca | aśvattho guruṇā caiva śukreṇodumbarastathā

خَدِر کو بھومی پُتر (مریخ) نے اختیار کیا ہے، اور اپامارگ کو بُدھ (عطارد) نے؛ اشوتھ کو گرو (برہسپتی) نے، اور اسی طرح اُدُمبَر کو شُکر (زہرہ) نے۔

खदिरःKhadira (tree)
खदिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootखदिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; वृक्ष-नाम
भूमिपुत्रेणby Bhūmiputra (Mars)
भूमिपुत्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभूमि + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; ‘भूमेः पुत्रः’ = son of Earth (Mars)
अपामार्गःApāmārga (plant)
अपामार्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअपामार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; वनस्पति-नाम
बुधेनby Budha (Mercury)
बुधेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; ग्रह-नाम (Mercury)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
अश्वत्थःAśvattha (peepal)
अश्वत्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्वत्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; वृक्ष-नाम
गुरुणाby Guru (Jupiter)
गुरुणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; ग्रह-नाम (Jupiter)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)
शुक्रेणby Śukra (Venus)
शुक्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; ग्रह-नाम (Venus)
उदुम्बरःUdumbara (fig tree)
उदुम्बरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउदुम्बर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; वृक्ष-नाम
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक-अव्ययम् (particle: likewise)

Skanda (deduced from Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim-priest arranges four offering bundles: khadira twigs for Maṅgala, apāmārga sprigs for Budha, aśvattha leaves for Guru, udumbara fruit/leaves for Śukra; above, the grahas appear as colored orbs or anthropomorphic deities aligned in the sky.

B
Bhūmiputra (Mars)
B
Budha (Mercury)
G
Guru (Jupiter)
Ś
Śukra (Venus)
K
Khadira
A
Apāmārga
A
Aśvattha
U
Udumbara

FAQs

The cosmos (grahas) and the natural world (plants/trees) are interlinked, making ritual life a harmonizing of celestial and earthly forces.

The verse belongs to a tīrtha-glorification chapter that teaches sacred plant correspondences; no single place-name appears here.

Implied: use or venerate these plants in rites connected with the respective grahas (planetary deities).