Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

ब्राह्मणान्भोजयेद्यस्तु सपत्नीकाञ्छुचिः स्थितः । तेन नारायणस्तुष्टो भवे ल्लक्ष्मीसहायवान्

Transliteration

brāhmaṇānbhojayedyastu sapatnīkāñchuciḥ sthitaḥ | tena nārāyaṇastuṣṭo bhave llakṣmīsahāyavān

Translation

جو شخص پاکیزگی کے ساتھ برہمنوں کو اُن کی بیویوں سمیت کھانا کھلائے، اُس عمل سے لکشمی کے ساتھ نارائن راضی ہوتے ہیں۔

Word by Word

• ब्राह्मणान्: Brahmins
• ब्राह्मणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• भोजयेत्: should feed
• भोजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भुज् (धातु) (णिच् causative)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative: 'cause to eat/feed')

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (relative pronoun)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• स-पत्नीकान्: together with (their) wives
• स-पत्नीकान्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय) + पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; अव्ययीभाव-समास (स + पत्नीक) = 'पत्नीसमेत'

• शुचिः: pure
• शुचिः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्थितः: standing/remaining
• स्थितः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थित (कृदन्त; √स्था (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• तेन: by that/thereby
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन

• नारायणः: Nārāyaṇa
• नारायणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तुṣ्टः: satisfied
• तुṣ्टः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुṣ्ट (कृदन्त; √तुष् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• भवेत्: would become/should be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• लक्ष्मी-सहायवान्: having Lakṣmī as helper/consort
• लक्ष्मी-सहायवान्: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक) + सहायवत् (प्रातिपदिक; -वत्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (लक्ष्म्या सहायः यस्य)

Speaker

Skanda (deduced from Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jambū-vṛkṣa sambandhita tīrtha (as implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A purified householder couple offers a respectful meal to seated brāhmaṇas and their wives; behind them a sacred tree and a small shrine of Lakṣmī-Nārāyaṇa indicate the tīrtha setting.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Nārāyaṇa
• Lakṣmī
• Brāhmaṇa-bhojana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hospitality and charity, done with inner and outer purity, are treated as direct worship that pleases Nārāyaṇa along with Lakṣmī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is a general tīrtha-dharma instruction within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya; it does not specify a particular named tīrtha in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Brāhmaṇa-bhojana (feeding brāhmaṇas), explicitly including their wives (sapatnīkān), performed while maintaining purity.