Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

हिमवान्पूजयामास मधुपर्कादिकैः शुभैः । उपचारैर्मुदा युक्तो मानयन्कृतकृत्यताम्

Transliteration

himavānpūjayāmāsa madhuparkādikaiḥ śubhaiḥ | upacārairmudā yukto mānayankṛtakṛtyatām

Translation

ہِماوان نے مدھوپرک وغیرہ مبارک نذرانوں اور دیگر آدابِ تعظیم کے ساتھ عبادتانہ طور پر اُن کی تکریم کی۔ خوشی سے سرشار ہو کر اُس نے واجب احترام کیا، گویا زندگی کا مقصد پورا ہو گیا ہو۔

Word by Word

• हिमवान्: Himavān
• हिमवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हिमवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पूजयामास: worshipped/honoured
• पूजयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद; परिप्रयोग-लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन

• मधुपर्कादिकैः: with madhuparka and the like
• मधुपर्कादिकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मधुपर्क + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (मधुपर्कः आदिः येषाम्)

• शुभैः: auspicious
• शुभैः: Karana (Qualifier/करण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifier of ‘मधुपर्कादिकैः/उपचारैः’)

• उपचारैः: with services/offerings
• उपचारैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: उपचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• मुदा: with joy
• मुदा: Karana (Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instrumental of manner)

• युक्तः: endowed
• युक्तः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘endowed/connected’

• मानयन्: honouring
• मानयन्: Karta (Concomitant action/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: मान् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘honouring’

• कृतकृत्यताम्: the state of fulfilled duty
• कृतकृत्यताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृतकृत्य + ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (कृतं कृत्यं यस्य) + ता-प्रत्यय ‘state of having accomplished one’s duty’

Speaker

Deductive (narrator in Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Himavān, radiant and joyous, performs formal hospitality—presenting madhuparka and auspicious upacāras—honoring the divine guests with reverent gestures.

Characters & Entities

• Himavān
• Madhuparka (ritual offering)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring guests and elders with proper offerings is itself dharma and becomes a source of fulfillment and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified within the verse; the larger unit is a tīrtha-mahātmya narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

Madhuparka and related upacāras (ritual courtesies) are explicitly mentioned as auspicious offerings.