Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35
Devanagari script
शिल्पिकः स्वर्णकारकश्च दारुकः कांस्यकारकः । काडुकः कुम्भकारश्च प्रकृत्या उत्तमाश्च षट्
Transliteration
śilpikaḥ svarṇakārakaśca dārukaḥ kāṃsyakārakaḥ | kāḍukaḥ kumbhakāraśca prakṛtyā uttamāśca ṣaṭ
Translation
کاریگرِ فن، سنار، لکڑی کا کاریگر، کانسی کا کاریگر، کَاڑُک اور کمہار—یہ چھے اپنی فطری درجہ بندی کے مطابق ‘اُتم’ یعنی برتر کہے گئے ہیں۔
Word by Word
शिल्पिकःartisan (śilpika)
शिल्पिकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिल्पिक (प्रातिपदिक; शिल्प + इक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्वर्णकारकःgoldsmith
स्वर्णकारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर्णकारक (प्रातिपदिक; स्वर्ण + कारक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (स्वर्णस्य कारकः)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
दारुकःwood-worker (dāruka)
दारुकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदारुक (प्रातिपदिक; दारु + क)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कांस्यकारकःbronze/brass-worker
कांस्यकारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकांस्यकारक (प्रातिपदिक; कांस्य + कारक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (कांस्यस्य कारकः)
काडुकःkāḍuka (a specific worker/caste)
काडुकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाडुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कुम्भकारःpotter
कुम्भकारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुम्भकार (प्रातिपदिक; कुम्भ + कार)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (कुम्भस्य कारः)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
प्रकृत्याby nature
प्रकृत्या:
Instrument/Reason (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु (by nature)
उत्तमाःexcellent/superior
उत्तमाः:
Predicate Adjective (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (षट्/ते इति विशेष्य)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
षट्six
षट्:
Quantifier (संख्या-विशेषण)
TypeAdjective
Rootषट् (प्रातिपदिक; संख्या)
Form(संख्यावाचक), प्रथमा (1st), बहुवचनार्थे; संख्याविशेषणम् (उत्तमाः इति विशेष्य)
Speaker
Unspecified (Nāgarakhaṇḍa narrative voice within Tīrthamāhātmya)
Visual Art Cues
Scene: Temple workshop near a Gujarat shrine: goldsmith hammering ornaments, bronze-worker casting a vessel, wood-worker carving a beam, potter at wheel, master artisan overseeing; labeled as ‘six excellent by nature’.
FAQs
It records a hierarchy of occupational groups within the chapter’s dharma discourse.
No tīrtha is explicitly named in this verse.
None; it is descriptive.