Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तया सुविहितो धर्मः संपूर्णफलदायकः । चातुर्मास्ये विशेषेण तया सह गुणाधिकः

Transliteration

tayā suvihito dharmaḥ saṃpūrṇaphaladāyakaḥ | cāturmāsye viśeṣeṇa tayā saha guṇādhikaḥ

Translation

اس (بیوی) کے ساتھ مل کر جو دھرم اچھی طرح ادا کیا جائے وہ کامل پھل دیتا ہے؛ اور خاص طور پر چاتُرمَاس کے موسم میں اس کے ساتھ کیا ہوا عمل اور بھی زیادہ ثواب والا ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• तया: by her/with her
• तया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; सर्वनाम

• सुविहितः: well-performed/properly enjoined
• सुविहितः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु- + विहित (√धा/धा धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle)

• धर्मः: dharma, religious duty
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• संपूर्णफलदायकः: giver of complete fruits/results
• संपूर्णफलदायकः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संपूर्ण + फल + दायक (प्रातिपदिक); दायक < √दा (दा धातु) + ण्वुल्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (फलस्य दायकः)

• चातुर्मास्ये: in the Cāturmāsya period
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (instrumental-form used adverbially)

• तया: with her
• तया: Sahartha (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह), एकवचन; सर्वनाम

• सह: together with
• सह: Sahartha (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक-उपसर्ग/निपात (with)

• गुणाधिकः: more excellent in qualities
• गुणाधिकः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुण + अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (गुणैः अधिकः/गुणे अधिकः)

Speaker

Sūta (deduced for Nāgarakhaṇḍa māhātmya-style narration)

Visual Art Cues

Scene: A couple observing Cāturmāsya: early morning worship, lamp-lighting, offering tulasī/flowers, restrained meal setting; monsoon clouds outside, indicating the season’s inward discipline.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Shared, harmonious practice of dharma within the household magnifies spiritual fruit, especially during sacred seasons like Cāturmāsya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse highlights seasonal dharma within a tīrtha-māhātmya framework; the tīrtha is not specified in the verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observance of dharma and vows with special emphasis during Cāturmāsya.