Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

क्रोधाभिभूते विप्रे तु तडित्कोटिसभप्रभम् । सूर्येन्दुवह्निसंयोगाद्गुणत्रयसमन्वितम्

Transliteration

krodhābhibhūte vipre tu taḍitkoṭisabhaprabham | sūryenduvahnisaṃyogādguṇatrayasamanvitam

Translation

مگر جو برہمن غضب سے مغلوب ہو، وہ کروڑوں بجلیوں کی سی چمک کے ساتھ دہک اٹھتا ہے۔ سورج، چاند اور آگ کے سنگم سے وہ تینوں گُنوں سے آراستہ ہوتا ہے۔

Word by Word

• क्रोधाभिभूते: when (the) anger-overcome
• क्रोधाभिभूते: Adhikaraṇa (Condition/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक) + अभि + भू (धातु) + क्त (कृत्) → अभिभूत (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (क्रोधेन अभिभूतः), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; ‘क्रोधाभिभूते (विप्रे)’ = ‘क्रोधेन अभिभूते सति’

• विप्रे: in/when the brāhmaṇa
• विप्रे: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/अन्वयबोधक particle)

• तडित्कोटिसभप्रभम्: having splendor like an assembly of millions of lightning flashes
• तडित्कोटिसभप्रभम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तडित् (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक) + सभा (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (तडित्कोटिसभायाः प्रभा इव/तुल्या प्रभा यस्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सूर्येन्दुवह्निसंयोगात्: from the conjunction of sun, moon, and fire
• सूर्येन्दुवह्निसंयोगात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + इन्दु (प्रातिपदिक) + वह्नि (प्रातिपदिक) + संयोग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सूर्येन्दुवह्नीनां संयोगः), पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन

• गुणत्रयसमन्वितम्: endowed with the three guṇas
• गुणत्रयसमन्वितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुण (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक) + समन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (गुणत्रयेण समन्वितम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from continuing exposition on yajñopavīta’s potency)

Skanda Dialogue

Listener: vipra/viprendra (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A consecrated brāhmaṇa, eyes blazing in anger, radiates a storm of lightning-like brilliance; behind him a cosmic mandala shows the sun, moon, and sacrificial fire interlinked, symbolizing guṇa-traya.

Characters & Entities

• Skanda
• Brāhmaṇa
• Guṇa-traya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred power is real and intense; when joined with anger it becomes dangerously blazing—hence self-control is essential to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it continues the chapter’s spiritual-ritual exposition.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct new ritual act is prescribed here; it provides a doctrinal description (symbolic/energetic) connected to the sacred thread and inner discipline.