Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

पुनराचमनं देयं यतये विष्णुरूपिणे । वस्त्रदानं च सप्तम्या कार्यं विष्णोर्मुनीश्वर

Transliteration

punarācamanaṃ deyaṃ yataye viṣṇurūpiṇe | vastradānaṃ ca saptamyā kāryaṃ viṣṇormunīśvara

Translation

پھر آچمن اُس یتی کو پیش کرنا چاہیے جو وشنو کا روپ ہے۔ اور ساتویں تِتھی کو، اے مُنیشور، وشنو کے لیے کپڑوں کا دان کرنا چاہیے۔

Word by Word

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

• आचमनम्: sipping (ritual rinsing)
• आचमनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आचमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• देयम्: to be given
• देयम्: Vidhi (Injunctive predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय) → देय (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (भाव्य/कर्तव्यतार्थक), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘देयम्’ = ‘दातव्यम्/should be given’

• यतये: to the ascetic
• यतये: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/dative), एकवचन

• विष्णुरूपिणे: to the one having Viṣṇu’s form
• विष्णुरूपिणे: Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘यतये’/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (विष्णोः रूपम् यस्य/विष्णुरूपिन्), पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• वस्त्रदानम्: gift of cloth
• वस्त्रदानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वस्त्रस्य दानम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)

• सप्तम्या: on the seventh (tithi)
• सप्तम्या: Adhikaraṇa (Temporal locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सप्तमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन; ‘सप्तम्या’ = ‘सप्तम्यां (तिथौ)’ इत्यर्थे (on the seventh lunar day)

• कार्यम्: to be done
• कार्यम्: Vidhi (Injunctive predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय) → कार्य (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (कर्तव्यतार्थक), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कार्यम्’ = ‘कर्तव्यम्/should be done’

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन

• मुनीश्वर: O lord of sages
• मुनीश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मुनीनां ईश्वरः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced; address to “munīśvara” indicates instruction to a sage interlocutor)

Skanda Dialogue

Listener: munīśvara (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A sage (yati) seated calmly, depicted with a subtle Viṣṇu aura; a pilgrim offers ācamana water in a small vessel, then presents folded garments on Saptamī while other pilgrims watch in reverence.

Characters & Entities

• Skanda
• Viṣṇu
• Yati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Serving holy renunciants as embodiments of Viṣṇu and dedicating charity to Viṣṇu are both upheld as devotional dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears in this verse; it continues the chapter’s general tīrtha-based vrata guidance.

What ritualistic prescription is mentioned?

Give ācamana-water to a yati (seen as Viṣṇu’s form), and perform vastra-dāna on saptamī for Viṣṇu.