Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42
Devanagari script
तच्छ्रुत्वा वीरभद्रस्तु निर्भर्त्स्य च मुहुर्मुहुः । क्रोधेन महताविष्टः कैलासं समुपाविशत्
Transliteration
tacchrutvā vīrabhadrastu nirbhartsya ca muhurmuhuḥ | krodhena mahatāviṣṭaḥ kailāsaṃ samupāviśat
Translation
یہ سن کر ویر بھدر نے اسے بار بار ڈانٹا اور جھڑکا۔ شدید غضب میں ڈوبا ہوا وہ کَیلاش میں داخل ہوا (اور آگے بڑھا)۔
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having heard)
वीरभद्रःVīrabhadra
वीरभद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीरभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक निपात (but/indeed)
निर्भर्त्स्यhaving rebuked
निर्भर्त्स्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनिर् + भर्त्स् (धातु) → निर्भर्त्स्य (ल्यप्/तुमुन्-सम्भव; here gerundive/absolutive sense)
Formकृदन्त-अव्यय (absolutive-like), अर्थः: ‘निर्भर्त्स्य’ = ‘निर्भर्त्सयित्वा/निर्भर्त्स्य’ (having rebuked)
चand
च:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Adhikarana (Adverbial locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुस् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time/frequency)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Adhikarana (Adverbial locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुस् (अव्यय)
Formपुनरुक्ति (reduplication for emphasis)
क्रोधेनwith anger/by anger
क्रोधेन:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
महतāgreat
महतā:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; विशेषणम् (qualifier of क्रोधेन understood)
आविष्टःovercome/possessed
आविष्टः:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + विश् (धातु) → आविष्ट (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘possessed/overcome’
कैलासम्Kailāsa
कैलासम्:
Karma (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
समुपाविशत्entered/approached and entered
समुपाविशत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उप + आ + विश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Narrator (Purāṇic narrator within the chapter)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kailāsa
Type: peak
Visual Art Cues
Scene: Vīrabhadra, blazing with wrath, rebukes the offender again and again and strides into Kailāsa—an embodiment of swift, righteous retribution.
Characters & Entities
V
VīrabhadraK
KailāsaFAQs
When dharma and the divine order are threatened, Śiva’s forces (gaṇas) respond—symbolizing protection of sacred law.
Kailāsa is explicitly named as the divine sacred abode, central to Śaiva sacred geography.
None.