Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

ममादेशात्परित्यज्य स्वर्गं गच्छ धरातलम् । पितृपैतामहं स्थानं राज्यं तत्र समाचर

Transliteration

mamādeśātparityajya svargaṃ gaccha dharātalam | pitṛpaitāmahaṃ sthānaṃ rājyaṃ tatra samācara

Translation

"میرے حکم سے، جنت کو چھوڑ دو اور زمین پر جاؤ۔ وہاں، اپنے آباؤ اجداد کے مقام پر، اپنی بادشاہت قائم کرو۔"

Word by Word

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचनम्

• आदेशात्: from/according to (my) command
• आदेशात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: आदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, पञ्चमी (अपादान), एकवचनम्; ‘आदेशात्’ = ‘by/according to the command’ (हेतौ/निमित्ते)

• परित्यज्य: having abandoned
• परित्यज्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: परि-त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive) = ‘having abandoned’

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• गच्छ: go
• गच्छ: Kriya (Imperative action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• धरातलम्: the earth; ground
• धरातलम्: Karma (Goal/object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धरातल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; गच्छ इति कर्म

• पितृपैतामहम्: ancestral (of fathers and grandfathers)
• पितृपैतामहम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पितृ + पैतामह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘पितृ- (पितॄणाम्) + पैतामह- (पितामहसम्बन्धि)’ समाहार-द्वन्द्वः; स्थानम् इति विशेषणम्

• स्थानम्: place; abode
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• राज्यम्: kingdom; rule
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक-क्रियाविशेषणम्)

• समाचर: practice; undertake; rule
• समाचर: Kriya (Imperative action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-चर् (धातु)
• Form: लोट्, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

Speaker

Śiva (implied as the issuer of the command; voiced through the messenger in context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The emissary delivers Śiva’s ultimatum to Andhaka: leave Svarga, descend to Earth, rule only in ancestral territory; depict a threshold between celestial and terrestrial realms—cloud stairway or cosmic axis.

Characters & Entities

• Śiva (implied)
• Svarga
• Dharātala (earth)
• Pitṛ-paitāmaha-sthāna (ancestral realm)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Power must align with rightful domain; divine command re-establishes boundaries that sustain dharma and cosmic balance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears; ‘dharātala’ is generic (earth), and ‘ancestral place’ is not geographically specified.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an injunction regarding rightful rule and relocation.