Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 225›Shloka 7
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

अभिरम्यतामिति मन्त्रेण ब्राह्मणस्य विसर्जनम् । अच्छिन्नाग्रमभिन्नाग्रं कुर्याद्दर्भतृणद्वयम् । पवित्रं तद्विजानीयादेकोद्दिष्टे विधीयते

Transliteration

abhiramyatāmiti mantreṇa brāhmaṇasya visarjanam | acchinnāgramabhinnāgraṃ kuryāddarbhatṛṇadvayam | pavitraṃ tadvijānīyādekoddiṣṭe vidhīyate

Translation

منتر “ابھِرَمیَتام” کے ساتھ برہمن کو ادب سے رخصت کیا جائے۔ دو دربھہ (کُش) گھاس کی ایسی جوڑی تیار کی جائے جس کے سِرے نہ کٹے ہوں نہ چِرے ہوں؛ اسے ‘پَوِتر’ (پاکیزگی کی گھاس/انگوٹھی) سمجھو۔ یہ ایکودِشٹ رسم میں مقرر ہے۔

Word by Word
abhiramyatāmlet (him) be pleased
abhiramyatām:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi√ram (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; धातुः √रम् (to delight) उपसर्गः अभि; अर्थः ‘अभिरम्यताम्’ (let him be pleased)
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्ययम्; इति-शब्दः (quotative particle)
mantreṇaby the mantra
mantreṇa:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
brāhmaṇasyaof the brāhmaṇa
brāhmaṇasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
visarjanamdismissal
visarjanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvisarjana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
acchinnauncut
acchinna:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roota- + chinna (कृदन्त; √chid, क्त)
Formनञ्-समासपूर्वक-क्तान्तः; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः ‘अच्छिन्न’ (not cut)
agramtip/end
agram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootagra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; (समासाङ्ग-रूपेण)
anot
a:
Sambandha (Prefix/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roota- (नञ्/अव्यय-उपसर्ग)
Formनञ्-पूर्वक-निषेधः (negative prefix)
bhinnasplit/broken
bhinna:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhinna (कृदन्त; √bhid, क्त)
Formक्तान्तः; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (नञ्-पूर्वकः)
agramtip/end
agram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootagra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन
kuryātshould make
kuryāt:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपदम्
darbhakuśa grass
darbha:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootdarbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रातिपदिकम् (समासाङ्ग)
tṛṇagrass
tṛṇa:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Roottṛṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रातिपदिकम् (समासाङ्ग)
dvayama pair (two pieces)
dvayam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—द्विगुः (द्वे इति संख्या + यम्)
pavitrampavitra ring
pavitram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpavitra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम
vijānīyātshould know/recognize
vijānīyāt:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootvi√jñā (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपदम्
ekoddiṣṭein the ekoddiṣṭa rite
ekoddiṣṭe:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rooteka + uddiṣṭa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः
vidhīyateis prescribed/is done
vidhīyate:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootvi√dhā (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)
Speaker

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya instructional tone)

Visual Art Cues

Scene: Close-up of hands selecting two fresh kuśa blades with intact tips, forming a pavitra; a brāhmaṇa being respectfully dismissed with folded hands as the mantra ‘abhiramyatām’ is uttered; ritual setting suggests ekoddiṣṭa for a single ancestor.

Characters & Entities
B
Brāhmaṇa
D
darbha (kuśa grass)
E
ekoddiṣṭa
P
pavitra

FAQs

Ritual purity and correct procedure are treated as forms of reverence that make offerings truly reach the Pitṛs.

This verse is procedural within the Tīrthamāhātmya context; it does not name a specific tīrtha in the snippet.

Dismiss the Brāhmaṇa with the mantra “abhiramyatām” and prepare two darbha blades with intact, unsplit tips as the pavitra for the ekoddiṣṭa rite.

←Previous Verse
Next Verse→