Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

सा भवेच्च न सन्देहः पुण्यदा पैतृकी तिथिः । तस्यां श्राद्धं प्रकर्तव्यं संभाराः संभृताश्च ये

Transliteration

sā bhavecca na sandehaḥ puṇyadā paitṛkī tithiḥ | tasyāṃ śrāddhaṃ prakartavyaṃ saṃbhārāḥ saṃbhṛtāśca ye

Translation

یہی بلا شبہ وہ پِتروں کی پُنّیہ بخش تِتھی ہے۔ اُس دن جو بھی رسوماتی سامان جمع ہو، اُسی کے ساتھ شرادھ ضرور ادا کرنا چاہیے۔

Word by Word

• सा: that (tithi/shadow)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• भवेत्: would be/is (indeed)
• भवेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपातः (conjunction)

• न: no, not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः (negation particle)

• सन्देहः: doubt
• सन्देहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सन्देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पुण्यदा: bestowing merit
• पुण्यदा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + दा (धातु-प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
• Form: उपपद-तत्पुरुष/बहुव्रीहिसदृश-विशेषण; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘तिथिः’ इति विशेषणम्

• पैतृकी: ancestral, pertaining to the pitṛs
• पैतृकी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पैतृक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘तिथिः’ इति विशेषणम्

• तिथिः: lunar day (tithi)
• तिथिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तस्याम्: on that (tithi)
• तस्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• श्राद्धम्: śrāddha
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रकर्तव्यम्: should be performed
• प्रकर्तव्यम्: Kriya (Obligation/विधेय)
• Type: Verb
• Root: प्र-√कृ (धातु) + तव्यत् (कृदन्त-प्रत्यय; विधेय)
• Form: कर्तव्यता-वाचक कृदन्तः (gerundive); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘श्राद्धम्’ इति विधेयम्

• संभाराः: materials, requisites
• संभाराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संभार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• संभृताः: collected, gathered
• संभृताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-√भृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘संभाराः’ इति विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपातः

• ये: which (those that)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

Speaker

Agniveśa

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-householder at a tīrtha prepares a simple śrāddha: darbha grass, water vessel, a modest spread of gathered offerings; elders/Brāhmaṇas seated as witnesses; the mood is resolute and devotional.

Characters & Entities

• paitṛkī tithi
• puṇya
• śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires timely action: when an auspicious pitṛ-tithi arrives, one should complete śrāddha with faith and preparedness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the emphasis is on the greatness (māhātmya) of an ancestral tithi within the chapter’s tīrtha setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform śrāddha on the declared auspicious ancestral tithi using the collected requisites (saṃbhāra).