Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

शक्रेण तद्दिने पुत्रमरणं दर्शितं भयम् । येषां च शस्त्रमृत्युः स्यादपमृत्युरथापि वा

Transliteration

śakreṇa taddine putramaraṇaṃ darśitaṃ bhayam | yeṣāṃ ca śastramṛtyuḥ syādapamṛtyurathāpi vā

Translation

اُس دن شَکر (اِندر) نے بیٹے کی موت کا ہولناک خطرہ ظاہر کیا؛ اور بعض کے لیے ہتھیاروں سے موت، یا حتیٰ کہ ناگہانی (اکال) موت بھی ہو سکتی ہے۔

Word by Word

• शक्रेण: by Śakra (Indra)
• शक्रेण: Karana (करण/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘दिने’ इत्यस्य विशेषणम्

• दिने: on the day
• दिने: Adhikarana (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• पुत्रमरणम्: death of a son
• पुत्रमरणम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुत्रस्य मरणम्)

• दर्शितम्: shown/indicated
• दर्शितम्: Kriya (क्रिया/Predicative)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दर्शित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘भयम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• येषाम्: of whom
• येषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सम्बन्धसूचकः

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• शस्त्रमृत्युः: death by weapon
• शस्त्रमृत्युः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शस्त्र (प्रातिपदिक) + मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (शस्त्रेण मृत्युḥ / शस्त्रसम्बन्धी मृत्युḥ)

• स्यात्: may be/would occur
• स्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• अपमृत्युः: untimely death
• अपमृत्युः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अप (उपसर्ग) + मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अथ: or/then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/विकल्पार्थक-अव्यय (particle: then/else)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (particle: also/even)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)

Speaker

Skanda (deduced; mythic explanatory passage)

Visual Art Cues

Scene: Indra (Śakra) appears in a vision, pointing to a calendar-marked day; shadowy forms of weapon-death and untimely death loom; a worried father holds his son; priests prepare śānti materials.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text frames tithi observances as spiritually and karmically significant, sometimes supported by mythic warnings to enforce dharmic caution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it provides a narrative warning connected to calendrical observance.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct procedure is stated here; it introduces dangers associated with a particular day, supporting the surrounding śrāddha rules.