Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

पितरस्तस्य नेच्छंति तद्वर्षं श्राद्धसत्क्रियाम् । पुण्यातिशयभीतेन पिंडदानं निराकृतम्

Transliteration

pitarastasya necchaṃti tadvarṣaṃ śrāddhasatkriyām | puṇyātiśayabhītena piṃḍadānaṃ nirākṛtam

Translation

اس کے پِتر اُس سال کی شِرادھ کی نیک رسم قبول نہیں کرتے؛ پُنّیہ کے حد سے زیادہ بڑھ جانے کے خوف سے پِنڈ دان روک دیا جاتا ہے (ردّ ہو جاتا ہے)۔

Word by Word

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• इच्छन्ति: desire/accept
• इच्छन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘वर्षम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• वर्षम्: year
• वर्षम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कालवाचक

• श्राद्धसत्क्रियाम्: proper śrāddha performance
• श्राद्धसत्क्रियाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक) + सत्क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (श्राद्धस्य सत्क्रिया)

• पुण्यातिशयभीतेन: out of fear of excessive merit
• पुण्यातिशयभीतेन: Karana (करण/Instrument/Cause)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + अतिशय (प्रातिपदिक) + भीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (पुण्यस्य अतिशयात् भीतः)

• पिण्डदानम्: offering of rice-balls
• पिण्डदानम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (पिण्डस्य दानम्)

• निराकृतम्: is rejected/forbidden
• निराकृतम्: Kriya (क्रिया/Predicative)
• Type: Verb
• Root: निर् + कृ (धातु) → निराकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘पिण्डदानम्’ इत्यस्य विधेयम्

Speaker

Skanda (deduced; narrative explanation)

Visual Art Cues

Scene: A śrāddha setting where the offered piṇḍas remain untouched; pitṛs appear in the subtle realm with palms raised in refusal, conveying ‘puṇyātiśaya-bhaya’; the yajamāna looks astonished, priest consults palm-leaf scripture.

Characters & Entities

• Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śrāddha must align with correct dharmic conditions; otherwise even the intended recipients (pitṛs) are said to refuse the rite’s fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it discusses acceptance/rejection of śrāddha by the pitṛs.

What ritualistic prescription is mentioned?

It references piṇḍa-dāna within śrāddha and notes circumstances where it is considered rejected, implying the need for correct observance.