Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

एवमुक्त्वा ततश्चक्रे पृच्छां स मुनिसत्तमः । तं दृष्ट्वा नृपशार्दूलं पुरःस्थं विनयान्वितम्

Transliteration

evamuktvā tataścakre pṛcchāṃ sa munisattamaḥ | taṃ dṛṣṭvā nṛpaśārdūlaṃ puraḥsthaṃ vinayānvitam

Translation

یوں کہہ کر وہ برگزیدہ مُنی اس سے سوال کرنے لگا۔ سامنے عاجزی کے ساتھ کھڑے ہوئے بادشاہوں کے شیر کو دیکھ کر۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb) ‘thus’

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त्वा (कृत्)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तः अव्ययकृदन्तः (gerund); पूर्वकालिकक्रिया ‘having said’

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; काल/क्रमवाचकः (then)

• चक्रे: made/did
• चक्रे: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• पृच्छाम्: a question/inquiry
• पृच्छाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पृच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• मुनिसत्तमः: best of sages
• मुनिसत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि + सत्तम (प्रातिपदिके)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनाम् सत्तमः); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (कृत्)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तः अव्ययकृदन्तः (gerund) ‘having seen’

• नृपशार्दूलम्: tiger among kings
• नृपशार्दूलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नृप + शार्दूल (प्रातिपदिके)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुषप्रायः (नृपः शार्दूल इव); पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• पुरःस्थम्: standing in front
• पुरःस्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुरः + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावः (पुरः + स्थ); पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• विनयान्वितम्: endowed with humility
• विनयान्वितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विनय + अन्वित (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुषः (विनयेन अन्वितः); पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

Speaker

Narrative voice

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (typical frame; not explicit in verse)

Visual Art Cues

Scene: A venerable sage seated in an āśrama near a sacred landscape; a crowned king stands before him with folded hands, head slightly bowed, as the sage begins to question him.

Characters & Entities

• Muni (Mārkaṇḍeya)
• King (Rohitāśva implied by nearby verses)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility makes one fit to receive dharma; inquiry (praśna) opens the way for purāṇic instruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is directly named; the verse frames the dialogue that occurs within a tīrtha-māhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it introduces a didactic exchange (questioning) as a dharmic practice.